TGI Wineday EP49: California Dreaming (3) ความทะเยอทะยานแห่งนาปาวัลเลย์

“Partly we recovered the old, familiar things, partly we created something wondrous and new.”

(ส่วนหนึ่งเราได้กอบกู้สิ่งเก่าแก่ที่คุ้นเคยกลับคืนมา และอีกส่วนหนึ่งเราได้สร้างสรรค์บางสิ่งที่อัศจรรย์และแปลกใหม่ขึ้น)

นี่คือถ้อยแถลงอันทรงพลังที่สลักไว้เป็นเสมือน motto ของ ‘โอวิด’ (Ovid) โรงไวน์ระดับคัลต์ ที่จงใจหยิบยืมจิตวิญญาณของกวีโรมันมาใช้เป็นนิยามของการสร้างสรรค์ เพื่ออธิบายถึงการเปลี่ยนผ่านสู่ความลุ่มลึกของนาปาวัลเลย์...

หากคุณขับรถออกจากซานฟรานซิสโกมุ่งหน้าขึ้นไปทางเหนือ เพียงไม่กี่ชั่วโมง คุณจะพบกับหุบเขารูปกล้วยที่มีความยาวเพียง 30 ไมล์ พื้นที่เล็ก ๆ ที่ผลิตไวน์เพียง 4% ของรัฐแคลิฟอร์เนียแห่งนี้ นับเป็น ‘หัวใจ’ ที่เต้นแรงที่สุดในโลกไวน์ยุคใหม่ ราคาที่ดินเกษตรกรรมที่นี่พุ่งสูงขึ้นจนแตะระดับ 350,000 เหรียญสหรัฐต่อเอเคอร์ (ตกราวไร่ละ 4.5 ล้านบาท) 

นาปาวัลเลย์ (Napa Valley) ในวันนี้ คือสัญลักษณ์ของ ‘Metamorphosis’ หรือการเปลี่ยนรูปทางวัฒนธรรมที่น่าทึ่งที่สุดครั้งหนึ่งของมนุษยชาติ

หากลองเลาะเลียบผ่านชั้นดินและกาลเวลา เราจะเห็นวิวัฒนาการที่ชัดเจน เริ่มจาก Napa 1.0 ยุคสมัยแห่งเกษตรกรรมดั้งเดิมที่เต็มไปด้วยปศุสัตว์และสวนลูกพรุน ในวันที่กิ่งพันธุ์องุ่นยังเป็นเพียงพืชทางเลือกที่ปลูกสลับกับพืชไร่

Napa 2.0 เริ่มต้นขึ้นเมื่อวิญญาณขบถอย่าง ‘โรเบิร์ต มอนดาวี’ (Robert Mondavi) และเหล่าปัญญาชนผู้มั่งคั่งตัดสินใจทิ้งชีวิตที่สะดวกสบายในเมือง เพื่อมา ‘ออกแบบความสมบูรณ์แบบ’ ซ้ำแล้วซ้ำเล่า จนนำไปสู่ชัยชนะที่ปารีสในปี 1976

ตามมาด้วย Napa 3.0 ยุคปัจจุบันที่ความหลงใหล (Obsession) ถูกยกระดับสู่ความคลั่งไคล้ในรายละเอียดขั้นสูงสุด ทั้งการบริหารจัดการผลผลิตต่อไร่ (Yield management) และวิถีแห่งการทำไวน์ระดับ Cult Wine ที่ยากจะได้ครอบครอง

หัวใจของการเปลี่ยนรูปนี้ คือการ ‘สกัด’ เอาความเก๋าแบบยุโรปมาสวมทับด้วยความกล้าบ้าบิ่นแบบอเมริกัน ที่นี่ไม่ได้ปลูกองุ่นตามมีตามเกิด แต่คำนวณและคัดสรรอย่างใจจดใจจ่อ เพื่อสร้าง "สิ่งใหม่อันมหัศจรรย์" ให้โลกต้องยอมรับ

ปรัชญาผ่านแก้วไวน์: เมื่อ ‘บทกวี’ กลายเป็น ‘หยดน้ำองุ่น’

ในบรรดาเนินเขาที่สลับซับซ้อนของนาปาวัลเลย์ มีพื้นที่หนึ่งชื่อ ‘พริตชาร์ด ฮิลล์’ (Pritchard Hill) ซึ่งปลีกตัวออกมาจากความวุ่นวายเบื้องล่าง เป็นที่ตั้งของ โอวิด โรงไวน์ที่หยิบยืมชื่อมาจากกวีชาวโรมันผู้ประพันธ์มหากาพย์ ‘Metamorphoses’ อันว่าด้วยการเปลี่ยนรูปลักษณ์และการกลายพันธุ์ของสรรพสิ่ง

หากนาปาคือ ‘ชุมชนแห่งความทะเยอทะยาน’ โอวิดก็คือภาพสะท้อนของ ‘ความคลั่งไคล้ในรายละเอียด’ ได้ชัดเจนที่สุด

บนความสูงกว่า 1,400 ฟุตเหนือระดับน้ำทะเล ผืนดินที่นี่ไม่ใช่ดินร่วนซุยที่เอื้อต่อการเติบโตอย่างง่ายดาย แต่เต็มไปด้วยหินภูเขาไฟสีแดงฉาน แข็งกระด้าง และยากลำบากต่อการหยั่งราก ทว่าในโลกของไวน์ระดับสูง ความลำบากคือพรอันวิเศษ องุ่นที่นี่ต้องต่อสู้อย่างหนักเพื่อเอาชีวิตรอด ผลลัพธ์ที่ได้จึงเป็นน้ำองุ่นที่มีความเข้มข้นทางรสสัมผัสในระดับที่หาจากที่ลุ่มไม่ได้

ที่โอวิด พวกเขาใช้เทคโนโลยีความแม่นยำสูง (Precision Viticulture) เข้ามาจัดการทุกตารางนิ้ว ตั้งแต่การตรวจสอบความชื้นในดินไปจนถึงการคัดเลือกองุ่นทีละลูกด้วยมือ เพื่อให้มั่นใจว่าไวน์แต่ละขวดจะสามารถเล่าเรื่องราวการ ‘เปลี่ยนรูป’ จากก้อนหินที่ไร้ชีวิต สู่หยดน้ำสีทับทิมที่เปี่ยมด้วยจิตวิญญาณ

มหัศจรรย์แห่ง Mesoclimate: จิ๊กซอว์ของสายหมอกและแสงแดด

หากคุณเริ่มต้นการเดินทางในเช้าวันศุกร์ด้วยการขับรถจากทางตอนใต้ของนาปาวัลเลย์มุ่งหน้าขึ้นเหนือ คุณจะพบกับปรากฏการณ์ทางธรรมชาติที่อธิบายคำว่า ‘ความแตกต่างที่ลงตัว’ ได้ดีที่สุด หัวใจสำคัญคือ เมโซไคลเมต (Mesoclimate) หรือสภาพอากาศเฉพาะถิ่นที่เปลี่ยนไปในทุก ๆ ไมล์ที่คุณขับผ่าน

Carneros (คาร์เนรอส) คือจุดเริ่มต้นทางตอนใต้ที่ประชิดกับอ่าว San Pablo ที่นี่คือด่านแรกที่รับเอา ‘สายหมอก’ (Fog) และลมเย็นจากมหาสมุทรเข้ามาปกคลุม ความเย็นนี้เองที่ช่วยรักษารสสัมผัสของกรด (Acidity) ให้คงอยู่ ทำให้ไวน์ขาว Chardonnay มีความสง่างาม และ Pinot Noir มีความละเอียดอ่อนราวกับเดินอยู่ท่ามกลางไอหมอกยามเช้า

เมื่อขยับขึ้นมาถึงกึ่งกลางหุบเขา ในช่วง Oakville (โอ๊ควิลล์) แสงแดดเริ่มส่องสว่างมากขึ้น ลมหนาวเริ่มเบาบางลง ที่นี่คือ ‘จุดตัดที่สมบูรณ์แบบ’ ระหว่างความร้อนและความเย็น ส่งผลให้ Cabernet Sauvignon ของ Oakville มีความสมดุลอย่างน่าอัศจรรย์ มีทั้งพลังที่หนักแน่น แต่ก็แฝงไว้ด้วยความนุ่มนวลที่ไร้ที่ติ

เมื่อถึงจุดเหนือสุดของหุบเขา Calistoga (แคลิสโตก้า) ผนังภูเขาที่โอบล้อมจะกักเก็บความร้อนเอาไว้จนอุณหภูมิพุ่งสูงกว่าทางตอนใต้หลายองศา แสงแดดที่แผดเผาทำหน้าที่บ่มเพาะองุ่นให้สุกงอมอย่างเต็มที่ จนได้ไวน์ที่มีโครงสร้างกำยำ เข้มข้น และมีระดับแอลกอฮอล์ที่เปี่ยมไปด้วยบุคลิกเฉพาะตัว

ตำนานบทใหม่: เมื่อโลกเก่าสวมกอดโลกใหม่

หากการ Metamorphosis คือการเปลี่ยนรูปลักษณ์เพื่อแสวงหาตัวตนใหม่ ช่วงเวลาที่น่าตื่นเต้นที่สุดของนาปาวัลเลย์ คือการ ‘สวมกอด’ และหลอมรวมอารยธรรมเก่าและใหม่เข้าด้วยกัน จนเกิดเป็นนิยามใหม่ของความหรูหราที่โลกไม่เคยเห็น

ในปี 1979 เมื่อ โรเบิร์ต มอนดาวี ยักษ์ใหญ่แห่งนาปา จับมือกับ บารอน ฟิลิป เดอ ร็อธสไชลด์ (Baron Philippe de Rothschild) เจ้าของ Chateau Mouton Rothschild แห่งบอร์กโดซ์ นั่นคือการบรรจบกันระหว่างอดีตอันรุ่งโรจน์ของโลกเก่ากับอนาคตที่ไร้ขีดจำกัดของโลกใหม่ ไวน์ อย่าง Opus One ถูกออกแบบมาให้เป็น ‘ผลงานชิ้นเอก’ ที่มีความสุขุมแบบฝรั่งเศส แต่เปี่ยมด้วยพลังของแสงแดดแคลิฟอร์เนีย 

ในขณะที่ Opus One คือการทูต Harlan Estate กลับเป็นเรื่องของ ‘ความสมบูรณ์แบบ’ (Perfectionism) อย่างถอนตัวไม่ขึ้น ‘บิลล์ ฮาร์ลาน’ (Bill Harlan) ไม่ได้ต้องการแค่ทำไวน์ที่ดี แต่เขาต้องการสร้าง ‘First Growth of California’ ที่จะยืนยงไปอีกนับร้อยปี

ที่นี่คือจุดสูงสุดของ Napa 3.0 การจัดการไร่ไวน์บนเนินเขาสูงชันที่ต้องใช้ความแม่นยำระดับสูง และระบบการขายแบบ ‘Allocation’ (ที่เงินอย่างเดียวซื้อไม่ได้ ต้องมีความอดทนรอคอยด้วย) ทั้งหมดนี้คือการสร้าง ‘Myth’ หรือตำนานบทใหม่ขึ้นมาบนผืนดินที่ครั้งหนึ่งเคยเป็นเพียงทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์

นาปา... กับเงาเบื้องหลังความสมบูรณ์แบบ

เมื่อเรามองย้อนกลับไปผ่านเลนส์ของ Ovid เราจะเห็นว่าการ Metamorphosis ของนาปาวัลเลย์นั้นสมบูรณ์แบบจนเกือบจะเป็นตำนานที่แตะต้องไม่ได้ ทว่าในโลกของความเป็นจริง ความสำเร็จที่ยิ่งใหญ่ย่อมทิ้ง ‘เงา’ ไว้เสมอ

วันนี้ นาปาวัลเลย์กำลังเผชิญกับบททดสอบใหม่ในยุค Napa 3.0 เมื่อความพยายาม ‘ออกแบบความสมบูรณ์แบบ’ เริ่มถูกตั้งคำถามถึงทิศทางในอนาคต ไม่ว่าจะเป็นราคาที่ดินและไวน์พุ่งสูงขึ้นจนกลายเป็นสินทรัพย์เพื่อการลงทุน (Asset) มากกว่าเครื่องดื่มเพื่อสุนทรียภาพ แรงกดดันมหาศาลจึงตกไปอยู่ที่ไวน์เมกเกอร์ที่ต้องรักษาคะแนนจากนักวิจารณ์ให้ได้เต็มร้อยเสมอ

นอกจากนี้ยังมีเสียงวิจารณ์ที่ดังขึ้นเรื่อยๆ ว่า นาปาบางส่วนเริ่ม ‘ปรุงแต่ง’ มากจนเกินไป (Over-extracted) จนความบริสุทธิ์ของผืนดินถูกบดบังด้วยเทคนิคทางวิทยาศาสตร์และความสุกงอมที่ล้นเกิน และในหุบเขาที่ทุกตารางนิ้วถูกจัดการด้วยความแม่นยำระดับสูง เรายังเหลือพื้นที่ให้ ‘ความไม่สมบูรณ์แบบที่งดงาม’ (Beautiful Imperfection) ได้หรือไม่?

นี่คือความท้าทายที่มาพร้อมกับแสงแดดอันเจิดจ้าของแคลิฟอร์เนีย คือส่วนหนึ่งของวัฏจักรที่ Ovid เคยกล่าวไว้ เราต้อง ‘กอบกู้’ สิ่งเก่าแก่ที่คุ้นเคยกลับคืนมา พร้อม ๆ กับการ ‘สร้างสรรค์’ สิ่งใหม่ที่น่าทึ่ง

Metamorphosis ของนาปา จึงไม่ใช่จุดสิ้นสุดที่หยุดนิ่ง แต่คือการเดินทางที่ไม่มีวันจบสิ้น ตราบใดที่มนุษย์ยังคงมีความทะเยอทะยานที่จะนิยามคำว่า ‘ความสมบูรณ์แบบ’ เสียใหม่ในทุก ๆ ปีที่เก็บเกี่ยว

คืนวันศุกร์นี้ เมื่อคุณรินไวน์จากนาปาลงในแก้ว... ไม่ว่าจะเป็น Cabernet Sauvignon ที่ทรงพลัง หรือ Chardonnay ที่นุ่มนวล ลองปล่อยให้รสสัมผัสเหล่านั้นบอกเล่าเรื่องราวการต่อสู้ระหว่างแสงและเงา แล้วคุณจะพบว่าสุนทรียภาพที่แท้จริง ไม่ได้อยู่ที่ความสมบูรณ์แบบไร้ที่ติ แต่อยู่ที่ ‘ความพยายาม’ ของมนุษย์ที่ไม่ยอมหยุดนิ่งต่อโชคชะตาของผืนดิน.

 

อนันต์ ลือประดิษฐ์