‘อิมมานูเอล คานท์’ กับศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ เมื่อคนทำงานไม่ควรถูกใช้เป็นเครื่องมือ

“จงปฏิบัติตนโดยมองมนุษยชาติ ทั้งในตนเองและในผู้อื่น ในฐานะที่เป็นเป้าหมายในตัวเองเสมอ และอย่าใช้ผู้อื่นเป็นเพียงเครื่องมือ”

ถ้า ‘อิมมานุเอล คานท์’ ตื่นขึ้นมาเห็นชีวิตคนออฟฟิศยุคนี้ เขาคงถอนหายใจยาว ๆ สักรอบ เพราะสิ่งที่พวกเราเผชิญกันอยู่ทุกเช้า คือการถูกลดทอนความเป็นมนุษย์ให้เหลือแค่อุปกรณ์ชนิดหนึ่ง ลูกน้องกลายเป็น Headcount ที่พร้อมถูกตัดทิ้งเมื่อตัวเลขไม่สวย เพื่อนร่วมงานกลายเป็นแท่นรองรับอารมณ์หรือบันไดให้ใครบางคนเหยียบไต่เต้า ส่วนตัวเราเองก็ยอมถอดศักดิ์ศรีทิ้งไว้ที่ประตูออฟฟิศ เพียงเพื่อแลกกับการเป็น ‘เฟือง’ ที่ปั๊มงานให้ระบบวิ่งต่อได้โดยไม่ประท้วง

ปรัชญาของคานท์กระชากหน้ากากการเมืองในออฟฟิศอย่างแรงด้วยการแยกระหว่าง ‘สิ่งที่มีราคา’ กับ ‘สิ่งที่มีศักดิ์ศรี’

เงิน ของขวัญ หรือตำแหน่ง คือสิ่งที่มีราคา มันมีมูลค่าประเมินได้และเอาอะไรมาแทนที่ก็ได้

แต่ ‘ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์’ เป็นสิ่งเดียวที่ไม่มีราคาแลกเปลี่ยน

คานท์ไม่ได้โลกสวยถึงขนาดห้ามเราใช้ประโยชน์จากทักษะของกันและกันในการทำงาน แต่เขาขีดเส้นไว้ว่า ห้ามใครใช้คนอื่นเป็นเพียง ‘เครื่องมือ’ นั่นคือการเสแสร้ง หลอกลวง แทงข้างหลัง หรือมองคนฝั่งตรงข้ามเป็นแค่บันไดสู่อำนาจส่วนตน

สิ่งที่น่าเจ็บปวดกว่าการถูกคนอื่นหลอกใช้ คือการที่เราเองก็ยอมละทิ้งศักดิ์ศรีของตัวเอง เรายอมแบกงานข้ามวันหยุด ยอมก้มหัวให้คำสั่งที่ไม่เป็นธรรม และยอมให้ใครต่อใครมาระบายความหงุดหงิดใส่เพียงเพราะกลัวเสียงาน

สำหรับคานท์ การทำแบบนี้คือการทรยศหน้าที่ต่อตนเอง เพราะคุณกำลังยินยอมลดทอนตัวเองให้เป็นแค่เครื่องจักรไร้ชีวิต การรู้จักปักป้ายขอบเขต แล้วกล้าพูดคำว่า “ไม่” ในสิ่งที่ละเมิดความเป็นมนุษย์ จึงไม่ใช่การปีกกล้าขาแข็ง แต่คือการปกป้องศักดิ์ศรีขั้นพื้นฐานที่สุด

เช้าวันจันทร์นี้ เลิกมองคนรอบตัวเป็นคู่แข่งหรือเครื่องมือ และเลิกมองตัวเองเป็นแค่แรงงานไร้ตัวตนในสเปรดชีต เราไม่จำเป็นต้องเป็นเหยื่อในเกม toxic ของใครเพื่อจะรอดชีวิตในออฟฟิศ และไม่ต้องสวมหน้ากากตลบแตลงเพื่อเติบโต การเคารพศักดิ์ศรีของผู้อื่นพอ ๆ กับที่ไม่ยอมให้ใครมาย่ำยีศักดิ์ศรีของเรา คือก้าวแรกที่จะทำให้เราเดินเข้าออฟฟิศได้อย่างเต็มภาคภูมิ

 

สวัสดีวันจันทร์ค่ะ

พาฝัน ศรีเริงหล้า