“เรามีพลังมหาศาลที่จะสร้างความสัมพันธ์ที่มีความหมายได้ในทุก ๆ วันของชีวิต”

ทุกเช้าที่เราตื่นขึ้นมาเผชิญกับชีวิตการทำงานที่เร่งรีบ หลายคนคงคุ้นเคยกับภาพการก้มหน้ามองจอสมาร์ทโฟนบนรถไฟฟ้า หรือการเดินผ่านผู้คนมากมายโดยไม่แม้แต่จะสบตากัน แต่เชื่อไหมคะว่า “เรามีพลังมหาศาลที่จะสร้างความสัมพันธ์ที่มีความหมายได้ในทุก ๆ วันของชีวิต” 

ประโยคนี้ไม่ใช่แค่คำคมลอย ๆ แต่เป็นความจริงที่มีงานวิจัยรองรับค่ะ

มีความย้อนแย้งที่น่าสนใจอย่างหนึ่งในชีวิตมนุษย์ค่ะ ในด้านหนึ่ง งานวิจัยหลายทศวรรษชี้ชัดว่ามนุษย์เป็นสัตว์สังคมที่จะมีความสุขและมีสุขภาพดีขึ้นเมื่อได้เชื่อมโยงกับผู้อื่น แต่ในความเป็นจริง เรากลับหลีกเลี่ยงการพูดคุยกับคนแปลกหน้า และมักจะเก็บตัวตนที่แท้จริงไว้กับตัวเอง

ศาสตราจารย์ ‘นิโคลัส เอปลีย์’ นักพฤติกรรมศาสตร์จากมหาวิทยาลัยชิคาโก ก็เคยตั้งคำถามกับความย้อนแย้งนี้ เขาพบว่าหากการเข้าสังคมมันดีต่อเราขนาดนั้น ทำไมพวกเราถึงทำตัวไม่เข้าสังคมกันเลยล่ะ?

เช้าวันหนึ่งขณะที่เขานั่งรถไฟไปทำงาน เขาสังเกตเห็นว่าผู้คนบนรถไฟต่างพยายามมองหาพื้นที่ส่วนตัวและหลีกเลี่ยงการมีปฏิสัมพันธ์ต่อกันราวกับว่า ถ้าไปนั่งข้างใครหรือเริ่มชวนคุยจะกลายเป็นพวกตัวประหลาด แม้จะต้องนั่งเบียดกันเป็นเวลา 30-45 นาที ทุกคนก็เลือกที่จะเพิกเฉยต่อกัน

จนกระทั่งมีผู้หญิงคนหนึ่งสวมหมวกสีแดงดูมีสไตล์มานั่งข้างเขา แทนที่เขาจะก้มหน้าดูโทรศัพท์เหมือนเคย เขาตัดสินใจทดลองทางพฤติกรรมศาสตร์กับตัวเองด้วยการลองเริ่มบทสนทนากับเธอเพื่อเปลี่ยนการเดินทางที่น่าเบื่อให้มีสีสันขึ้น

ทันทีที่คิดจะทำ สมองของเขาก็เริ่มสร้างข้ออ้างต่าง ๆ นานาขึ้นมาขัดขวาง เช่น “เธอคงไม่อยากคุยด้วยหรอก” หรือ “เธอต้องคิดว่าคุณเป็นพวกโรคจิตแน่ ๆ” ความกลัวที่จะหน้าแตกทำให้เรามักจะเลือกเพิกเฉย

แต่เขาเลือกที่จะเมินเสียงวิจารณ์ในหัวแล้วหันไปทักทายเธอว่า “สวัสดีครับ ผมชื่อนิค ผมชอบหมวกของคุณจัง ผมก็มีแบบนี้ใบหนึ่งเหมือนกัน” แม้จะเป็นประโยคเปิดที่ไม่เข้าท่านัก แต่ปรากฏว่าหญิงคนนั้นกลับยิ้มกว้าง และการสนทนาก็ลื่นไหลไปอย่างง่ายดาย

พวกเขาแลกเปลี่ยนเรื่องราวทั้งเรื่องครอบครัว การงาน และความหวังในอนาคต จนเวลา 30 นาทีบนรถไฟผ่านไปอย่างรวดเร็ว ก่อนจากกัน หญิงคนนั้นยังกล่าวขอบคุณเขาที่สละเวลาพูดคุยกับเธอในเช้าวันนั้น

ประสบการณ์นั้นไม่ได้แค่ทำให้เขารู้สึกดี แต่ “รู้สึกดีอย่างประหลาดใจ” มันทำให้เขาตระหนักว่า ความเชื่อที่เรามีเกี่ยวกับการเข้าหาผู้อื่น กับผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจริงนั้นช่างแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง

สิ่งนี้บอกเราว่า การเชื่อมโยงทางสังคมไม่ใช่สิ่งที่เกิดขึ้นกับเราเฉย ๆ แต่มันคือ ‘ทางเลือก’ ของเรา มันเป็นทางเลือกที่อาจจะสำคัญที่สุดในชีวิต เพราะมันกำหนดทั้งความสุข สุขภาพ และความสำเร็จของเรา

เพื่อพิสูจน์เรื่องนี้ ศาสตราจารย์เอปลีย์และทีมงานได้ทำการทดลองมากกว่า 100 ครั้งกับผู้คนกว่า 30,000 คน ผลลัพธ์ที่ได้มีความสม่ำเสมอมาก นั่นคือมนุษย์เรามักจะ “มองโลกในแง่ร้ายเกินไป” เสมอเมื่อต้องเข้าหาผู้อื่น

ในการทดลองหนึ่งที่สถานีรถไฟ ผู้คนคาดว่าตนเองจะมีความสุขมากกว่าหากได้นั่งเงียบ ๆ คนเดียว แต่เมื่อถูกจับคู่ให้ต้องพูดคุยกับคนแปลกหน้าจริง ๆ ผลกลับออกมาตรงกันข้าม คนที่ได้พูดคุยกลับมีความสุขและเพลิดเพลินกับการเดินทางมากกว่าคนที่นั่งอยู่คนเดียว

ความเชื่อที่ว่าการคุยกับคนแปลกหน้าจะเป็นเรื่องแย่ เป็นเหมือนการสร้างผลลัพธ์เชิงลบให้ตัวเองล่วงหน้า (Self-fulfilling) เพราะเมื่อเราเชื่อแบบนั้น เราก็จะไม่ลองทำ และเราก็จะไม่มีวันรู้เลยว่าจริง ๆ แล้วเราคิดผิด

ไม่ใช่แค่การทักทายคนแปลกหน้านะคะ งานวิจัยยังพบว่าแม้แต่การคุยเรื่องลึกซึ้ง เช่น เรื่องที่ทำให้ร้องไห้ หรือแม้แต่การคุยกับคนที่มีทัศนคติทางการเมืองไม่ตรงกัน ก็มักจะจบลงด้วยดีกว่าที่หลายคนคาดคิดไว้เสมอ

สำหรับคนทำงานอย่างเรา การปรับใช้เรื่องนี้อาจเป็นแค่การเริ่มเอ่ยปากชมเพื่อนร่วมงาน การแสดงความขอบคุณจากใจจริง หรือแม้แต่การกล้าเอ่ยปากขอความช่วยเหลือ เชื่อไหมคะว่า ผู้รับมักจะรู้สึกดีใจและมีพลังบวกมากกว่าที่เราประเมินไว้เสมอ

ศาสตราจารย์เอปลีย์เล่าว่าการค้นพบนี้เปลี่ยนชีวิตเขาไปอย่างสิ้นเชิง เขาเริ่มทักทายผู้คน ยิ้มแย้ม เอ่ยขอความช่วยเหลือเมื่อจำเป็น และเสนอตัวช่วยเหลือผู้อื่นแม้ในยามที่ทำอะไรไม่ได้มาก สิ่งเล็ก ๆ เหล่านี้ทำให้มิตรภาพ ชีวิตคู่ และบทบาทการเป็นพ่อของเขาดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด

แน่นอนว่าการเปลี่ยนแปลงนิสัยเหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นชั่วข้ามคืน แต่มันค่อย ๆ ก่อตัวขึ้นทีละน้อยจากการตัดสินใจเลือกทำซ้ำ ๆ เหมือนกับการย้ายภูเขา ที่ไม่อาจผลักให้ขยับได้ในคราวเดียว แต่ต้องอาศัยการตักดินย้ายไปทีละพลั่ว

นอกจากนี้ การมี ‘ความกล้าหาญที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูล’ (Data-driven courage) ยังช่วยเขาตัดสินใจในเรื่องใหญ่ ๆ ของชีวิตด้วย หลังจากที่เขาสูญเสียลูกสาวที่ยังไม่ทันได้ลืมตาดูโลก เขาและภรรยาตัดสินใจรับอุปการะเด็กหญิงที่มีภาวะดาวน์ซินโดรม

แม้ในตอนแรกเขาจะมีความหวาดกลัวและกังวลอย่างมหาศาลว่าครอบครัวจะรับมือไหวหรือไม่ แต่เมื่อเขานึกถึงข้อมูลที่ว่า คนเรามักประเมินความสุขที่จะได้รับจากการเปิดใจเชื่อมโยงกับผู้อื่นต่ำเกินไปเสมอ เขาจึงกล้าที่จะก้าวผ่านความกลัวนั้น ซึ่งท้ายที่สุด เด็กหญิงคนนี้ก็เข้ามาเติมเต็มชีวิตและสร้างรอยยิ้มให้กับครอบครัวของเขาได้มากกว่าที่เขาเคยมองโลกในแง่ร้ายไว้เสียอีก

เพราะฉะนั้น หากคุณอยากจะเปลี่ยนแปลงชีวิตให้มีความหมายยิ่งขึ้น ลองเก็บความกล้าหาญจากข้อมูลเหล่านี้ไว้ในใจนะคะ ทุกครั้งที่คุณรู้สึกลังเลที่จะเข้าไปทักทายใคร หรืออยากจะส่งรอยยิ้มให้ใครสักคน ขอให้จำไว้ว่า “เมื่อใดที่รู้สึกสงสัยหรือไม่แน่ใจ ให้ลองเปิดใจและหยิบยื่นไมตรีก่อน”

แล้วคุณจะพบว่ามิตรภาพเล็ก ๆ และรอยยิ้มที่ได้รับกลับมานี่แหละค่ะ คือน้ำหล่อเลี้ยงหัวใจชั้นดีที่ช่วยเติมพลังให้คนทำงานอย่างเราได้อย่างมหาศาลเลยทีเดียว

 

สวัสดีวันจันทร์ค่ะ 

พาฝัน ศรีเริงหล้า