สวัสดีวันจันทร์: “เป็นคนธรรมดาไม่น่าอาย แต่ยอมจำนนแค่นั้น ยอมรับไม่ได้” 

ประโยคนี้เป็นคำพูดของ ‘อตุล กาวานดี’ (Atul Gawande) ศัลยแพทย์และผู้เขียนหนังสือ ‘Being Mortal’ หนังสือที่พูดถึงช่วงเวลาที่มนุษย์เปราะบางที่สุด นั่นคือ ‘ช่วงปลายทางของชีวิต’ 

เช้าวันจันทร์อาจไม่ใช่ช่วงเวลาที่เรานึกถึง ‘ความตาย’ แต่ความจริงก็คือ ‘ความตระหนักรู้เรื่องความตาย’ ต่างหาก ที่ทำให้คำว่า ‘การมีชีวิต’ ชัดเจนขึ้น 

กาวานดีทำงานอยู่กับผู้ป่วยที่รู้ว่าเวลาของตัวเองมีจำกัด เขาเห็นคนธรรมดามากมาย คนที่ไม่เคยมีชื่อเสียง ไม่ได้ร่ำรวย ไม่ได้ยิ่งใหญ่ในสายตาโลก และเขาไม่เคยบอกว่า การเป็นคนธรรมดานั้นผิด สิ่งที่เขากังวล คือมนุษย์ที่เลิกตั้งคำถามกับชีวิตตัวเอง เลิกเลือก เลิกกำหนดทิศทาง แล้วปล่อยให้ทุกอย่างถูกตัดสินแทน ไม่ว่าจะโดยระบบการแพทย์ ครอบครัว หรือความกลัวของตัวเอง 

‘ความธรรมดา’ ไม่ได้น่าอาย แต่ ‘การยอมจำนน’ คือการสละสิทธิ์ในการเป็นเจ้าของชีวิต 

ในหนังสือเล่มนี้ กาวานดีเล่าว่า หลายครั้งผู้ป่วยไม่ได้ต้องการ “ยืดชีวิตให้นานที่สุด” แต่ต้องการ “ใช้ชีวิตที่เหลืออย่างมีความหมายที่สุด” ความแตกต่างเล็ก ๆ ระหว่างคำว่า ‘นาน’ กับคำว่า ‘มีความหมาย’ ทำให้ทิศทางของการตัดสินใจเปลี่ยนไปโดยสิ้นเชิง 

แล้วในเช้าวันจันทร์ของเราเองล่ะ เรากำลังใช้ชีวิตธรรมดาอย่างที่เลือก หรือกำลังอยู่ในความธรรมดาที่ไม่เคยตั้งคำถาม 

บางครั้งการยอมจำนนไม่ได้อาจมาในรูปแบบของการบอกตัวเองว่า “ช่างมันเถอะ” ทั้งที่ลึก ๆ ยังอยากลองอีกครั้ง อาจเป็นการทนอยู่กับสิ่งที่บั่นทอนใจเพราะคิดว่า “ก็ชีวิตมันก็เท่านี้” อาจเป็นการไม่กล้าขอความช่วยเหลือเพราะกลัวจะดูอ่อนแอ 

แต่กาวานดีในฐานะแพทย์ที่เห็นผู้คนในช่วงเวลาสุดท้ายของชีวิต รู้ดีว่า สิ่งที่มนุษย์เสียใจไม่ใช่การที่ตัวเองธรรมดา สิ่งที่น่าเสียดายคือช่วงเวลาที่ปล่อยให้ผ่านไปโดยไม่เคยกล้าเลือก 

วันจันทร์จึงไม่จำเป็นต้องเป็นวันที่เราฮึกเหิมหรือเปลี่ยนแปลงชีวิตทั้งชีวิต แค่ถามตัวเองเบา ๆ ว่า วันนี้เรายังเป็นเจ้าของการตัดสินใจของตัวเองอยู่ไหม คุณไม่จำเป็นต้องพิเศษกว่าใคร ไม่จำเป็นต้องประสบความสำเร็จยิ่งใหญ่ ไม่จำเป็นต้องพิสูจน์อะไรให้โลกเห็น แต่คุณมีสิทธิ์จะไม่ยอมจำนนต่อสิ่งที่ทำให้ชีวิตเล็กลง และบางที การไม่ยอมจำนน อาจไม่ใช่การต่อสู้เสียงดัง หากเป็นเพียงการเลือกเล็ก ๆ ในเช้าวันนี้ เลือกพูดความจริง เลือกดูแลตัวเอง เลือกขยับเข้าใกล้สิ่งที่มีความหมาย แม้เพียงก้าวเดียว 

การเป็นคนธรรมดาไม่น่าอายเลย ขอเพียงอย่าปล่อยให้ชีวิตไหลผ่านไปโดยที่เราไม่เคยตั้งใจใช้มัน 

 

สวัสดีวันจันทร์ค่ะ

พาฝัน ศรีเริงหล้า