[ แคมเปญ เพลงเพื่อชีวิต ] เพียงลังหนึ่งใบ

“ที่นี่สถานีรถไฟพัทลุง ท่านที่จะเดินทางไปกรุงเทพฯ กรุณาตรวจดูสิ่งของสัมภาระของท่านให้เรียบร้อย การรถไฟแห่งประเทศไทย ขอขอบคุณทุกท่านที่ใช้บริการ สวัสดีครับ”

สิ้นเสียงประกาศตามสายอันคุ้นหู เสียงกีตาร์โปร่งก็เริ่มบรรเลงท่วงทำนองที่เหงาหงอยที่สุดของคณะดนตรีบุปผาแดนด้ามขวาน ท่อนอินโทรเพลง ‘ลัง’ ของ ‘มาลีฮวนน่า’ เหมือนฉากการเล่าเรื่องของบทเพลงที่กระทำซ้อนทับอิริยาบถของผู้จรจากถิ่นแดนดินเกิด หอบความหวังนั่งรถไฟสู่มหานครศูนย์กลางแห่งเศรษฐกิจ

มันทำให้ผมนึกย้อนไปถึงรายทางที่เต็มไปทิวทัศน์เขียวชอุ่มของไพรพฤกษ์ขณะนั่งรถไฟเพื่อไปศึกษาต่อมหาวิทยาลัย ความร้อนรุ่มเปี่ยมด้วยพลังหวังจะเป็นเชื้อเพลิงให้กับขบวนความสำเร็จ ไฟหลายร้อยดวงได้ก่อตัวขึ้นในรถไฟสายนั้น ล้อเหล็กเสียดกับรางรถไฟจนเกิดเป็นสะเก็ดสีแดง เสียงครืนโครมของรถจักรกำลังเคลื่อนตัวไปสู่กรุงเทพมหานคร 

ทว่าเมื่อขบวนรถไฟแห่งการศึกษาจอดเทียบชานชาลา ผมได้ย่างเข้ามาสู่โลกแห่งการทำงาน เสียงเพลงที่เคยยินเมื่อยามวัยเด็ก ซึ่งฉงนกับความหมายของมัน กลับกลายว่า ในวัยแรกรุ่นการทำงาน บทเพลงนี้แลได้บรรเลงดั่งพัดสายลมแห่งการเปลี่ยนแปลง…แก่ชีวิตผม

“นึกถึงวันที่ฉันย่ำเดิน จากบ้านเกิด 

มีลัง หนึ่งใบ ใส่ความหวังไว้เต็มลัง”

เสียงร้องอันเป็นเอกลักษณ์เอื้อนเอ่ยขึ้นนั้น ไม่ได้พัดพาผมให้ก้าวย่างไปที่ชานชาลาสถานีรถไฟพัทลุง แต่มันกลับดึงให้จ่อมจมในยามเช้าท่ามกลางผู้คนบนสถานีรถไฟฟ้ามหานคร และแล้วลังที่มองไม่เห็นก็ได้ปรากฏขึ้นในความคิด แม้จะยังพร่าเลือน

ลังใบนี้ได้บรรจุความฝัน ความหวังไว้เต็มลัง มันไม่ใช่แค่ความฝันของเด็กจบใหม่ แต่คือความหวังของคนต่างจังหวัดรุ่นแล้วรุ่นเล่าที่ถูกวาทกรรมดังว่า ความสำเร็จรวยรุ่มอยู่ในเมืองหลวง หลอกล่อให้หอบหิ้วชีวิตมาติดจั่น ผมแบกความเชื่อที่ว่ามหานครแห่งนี้จะมอบพื้นที่ให้เราได้สร้างสรรค์และฝากชื่อไว้ ผมแบกทุกอย่างไว้ในลังใบนั้น จนกระทั่งกำลังใจเริ่มระเหยหายพร้อมกับจิตวิญญาณที่ค่อยแหลกสลายเมื่อมันได้ปะทะเข้ากับสภาพการณ์ของความจริง และความเป็นไปของศูนย์กลางวงจร

ชีวิตการทำงานใจกลางเมืองหลวงดำเนินไปด้วยลักษณะตรงไปตรงมา เงินเดือนก้อนแรกของเด็กจบใหม่ต้องนำไปหล่อเลี้ยงค่าครองชีพที่สูงพอกับตึกทำงาน ตัวเลขรายรับถูกหักลบด้วยค่าเช่าห้องพักและค่าเดินทางที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ในทุก ๆ วัน มันไม่ได้มีความซับซ้อนอะไร แค่ออกแรงทำงาน ได้รับค่าจ้าง แล้วจ่ายทั้งหมดนั้นคืนให้กับพื้นที่ เพื่อซื้อสิทธิ์ในการอยู่รอดไปอีกเดือน

ผมกำลังตัดสินใจจะทิ้งงานแรกของชีวิต การตัดสินใจครั้งใหญ่หลวง เกิดขึ้นไปพร้อมกับจังหวะของขบวนรถไฟและเสียงสไลด์กีตาร์ที่ดังก้องอยู่ในหูฟัง สภาพการณ์ของความจริงพุ่งเข้าชนลังแห่งความหวัง จนทำให้รู้สึกหวาดวิตก สิ่งที่วาดหวังไว้ในจิตใจ ถูกระบายผ่านการกดทับ พร้อมกับถูกลบด้วยการดูหมิ่น ความฝันของแรงงาน ความหวังของปัจเจกบุคคล มลายหายสิ้นไปเพียง 6 เดือนแห่งการทำงาน

แรงงานตัวจ้อยบนโต๊ะอันนิด ทำงานหามรุ่งหามค่ำ ท่ามกลางสภาพบรรยากาศที่เป็นพิษ วันคืนเอาแต่นั่งจ้องหน้าจอ จนลืมไปว่าตัวเองอยากทำอะไร ความย้อนแย้งที่แสนสุดตลกร้ายคือ ในพื้นที่ที่รายล้อมไปด้วยความรุ่งโรจน์และถ้อยคำอันสละสลวย ผมกลับพบว่าตัวเองกำลังถูกสูบกลืนด้วยโครงสร้างลำดับชั้นที่มิอาจไต่ถึง ผมตระหนักถึงเพดานแก้วใสเหนือศีรษะ เทปกาวสีสว่างที่ปิดปากไม่ให้แพร่งพราย อุดมการณ์ที่เคยหลงใหล เมื่อถูกแปรสภาพเป็นระบบทุนนิยมการทำงาน มันกลับกลายเป็นการขูดรีดผ่านความศรัทธา ผมไม่ได้หอบลังจากแดนใต้เพื่อมาเป็นเพียงฟันเฟืองที่ไร้เสียงในระบบนี้ 

“แต่งานที่ผมบูชาดั่งศาสดา ผมควรกอดมันไว้ให้แน่นในยุคฝืดเคืองนี้ไม่ใช่หรือ?” คำถามนั้นดังก้องอยู่ในหัว ซ้ำไปซ้ำมา จนเสียงเพลงดังมาถึงท่อนที่ว่า

“แล้วรถไฟก็พาฉัน พาหวัง สู่หนทางที่ฉันไม่รู้ได้ 

แว่วหวูดรถไฟ มีกำลังใจแว่วลอยตามลม”

ณ รถไฟฟ้าสายสีเขียวเข้ม สายน้ำตาค่อย ๆ เอ่อล้นออกมาจากเบ้า แล้วพรั่งพรูออกมาโลดแล่นบนท่อนฮุคของเพลง ผมไม่เขินอายใด ๆ แม้น้ำตาเปื้อนเต็มดวงหน้า กลับกันท่อนนี้ทำให้ภาพลังในหัวค่อยฉายชัดขึ้น

ผมโล่งใจพลันคิดตกได้ว่า ชีวิตเพียงการลองผิดลองถูก อำนาจในการก้าวเดินหรือถอยห่างเป็นของตัวเอง ลังใบนี้สุดแล้วแต่จะไปหนใด ผมจะคุมหางเสือไป สิ่งที่จะเป็นแรงขับเคลื่อนได้ คือกำลังใจที่แว่วลอยตามลม

การเลิกแล้วต่อกันของผมกับภาพฝันในอุดมคติ ไม่ใช่ความพ่ายแพ้ แต่คือความกล้าหาญที่จะกอบกู้เศษเสี้ยวของตัวเอง การก้าวเดินออกจากโครงสร้างที่ไม่ได้ออกแบบมาเพื่อให้เติบโต ใช่ยอมจำนนหรอก หากแต่อยากได้ความเป็นมนุษย์คืน

ย่ำรุ่งวันนั้น… ผมจึงตัดสินใจได้ น้ำตาที่ผุดขึ้นจึงเป็นความยินดี

ทว่าเพลงนี้ยังไม่ได้บรรเลงถึงท่อนจบ ท่วงทำนองของชีวิตกลับไม่ได้หยุดลงเพียงแค่การลาออกเท่านั้น

ราวสิบวันถัดมา ผมรูดเทปกาวปิดผนึกลังกระดาษใบกะทัดรัดที่บรรจุข้าวของอันน้อยนิด มันเบาหวิวต่างจากลังความหวังใบยักษ์ที่เคยแบกมาเมื่อหลายปีก่อน ผมจำต้องหอบสัมภาระกลับมายืนอยู่ที่ชานชาลาอีกครั้ง แต่หนนี้ไม่ใช่สถานีรถไฟฟ้าสายสีเขียวเข้ม หากแต่เป็นสถานีรถไฟกลางกรุงเทพอภิวัฒน์ ที่กำลังจะพาย้อนกลับคืนสู่ถิ่นแดนดินเกิด เพื่อเผชิญหน้ากับหน้าที่และอีกหนึ่งจุดเปลี่ยนสำคัญที่ไม่อาจหลีกพ้น

ผมต้องกลับไปทำสิ่งที่อำนาจของผมเลือกไม่ได้นั่นคือ ‘การเกณฑ์ทหาร’ ความไม่แน่นอนได้ร่วมระคนบรรจุในหัว ฝุ่นละอองของคำถามได้ก่อตัวในขบวนถึงหลายสิ่งหลายอย่าง ความเท่าเทียม ความแร้นแค้น ตัวตนที่ถูกโครงสร้างทางสังคมกดทับอีกครั้ง

เสียงประกาศของสถานีรถไฟดังขึ้นอีกคราว คล้ายภาพสะท้อนจากอินโทรเพลงที่ดึงผมวกกลับสู่จุดเริ่มต้น

“แล้วรถไฟก็พรากฝัน พรากหวัง จากหนทางที่หวังคาดไว้ ไกลสิ้นหวูดรถไฟ กำลังใจลอยหายตามลม”

ณ วินาทีนั้น หัวใจซอมซ่อ บนเก้าอี้โทรม ๆ ของรถไฟชั้น 3 สายน้ำตาค่อย ๆ เอ่อล้นออกมาจากเบ้า แล้วพรั่งพรูออกมาโลดแล่นอีกหน พลันรับรู้ได้ทันทีว่า หากน้ำตาบนรถไฟฟ้าสายสีเขียวเข้มคือน้ำตาแห่งการปลดแอก น้ำตาที่กำลังรินไหลอาบแก้มในตอนนี้ เป็นน้ำตาแห่งความจำนน มันไม่ได้พรั่งพรูออกมาด้วยความยินดี แต่หยดทะลักออกมาด้วยความอัดอั้นของคนตัวเล็ก ๆ ที่ถูกพรากสิทธิ์ในการเลือกทางเดินชีวิต

ผมปล่อยให้ตัวเองว่ายวนอยู่กับความแตกร้าวพักใหญ่ ยอมให้อารมณ์ทำหน้าที่ของมันไป แม้ความหวังจะลอยหายไปตามลมบ้าง แต่เพลง ‘ลัง’ ก็ยังคงนั่งเป็นเพื่อนร่วมทางที่แสนซื่อสัตย์อยู่ข้าง ๆ บนรถไฟขบวนนั้น ไม่ว่าจะเป็นใบดำ ใบแดง หรืออนาคตที่ยังว่างเปล่า มันไม่ได้ทำให้หวาดกลัวจนสูญเสียตัวตน

ไม่ว่ากาลจะพาไปสู่หนทางใด ลังที่บรรจุความหวังคือสิ่งที่จะเปลื้องพันธนาการของความไม่แน่นอน สายลมที่ตีอัดหน้าบนขบวนรถไฟชีวิตนี้ ได้มอบหวังและกำลังใจเพื่อเดินต่อไปในความไม่รู้

ความหวังและการเผชิญหน้าเพื่อการเปลี่ยนแปลง เพลงนี้ได้ฝากไว้ให้ผม มันทำให้ตระหนักว่า แม้จะเปรอะเปื้อนไปบ้าง บุบไปบ้าง หรือมีรอยยับไปตามการถูกโยนไปมาระหว่างโครงสร้างทางสังคมที่ไร้ความปรานี แต่ลังทุกใบยังมีเจตจำนงเสรีบรรจุไว้อยู่เสมอ

ยังมีลังหลายใบที่รอการเดินทาง รอบรรจุสิ่งต่าง ๆ ไว้ แล้วยังมีลังอีกหลายใบที่ได้สิ้นสุดการเดินทาง แต่ผมเชื่อว่าลังทุกใบไม่สามารถหยุดนิ่งได้ หน้าที่ของมันคือ เก็บ สะสม ท้ายสุดคือการขนย้าย

แด่ลังทุกใบของคนธรรมดา ที่กำลังเคลื่อนตัวต้านกระแสลม เพื่อค้นหาความหมายด้วยตัวเอง

 

เรื่อง: สีนวล รวนเร

 

หมายเหตุ: บทความนี้คือ 1 ใน 3 จากทั้งหมด 25 ผลงานที่ส่งเข้าประกวดในแคมเปญ ‘เพลง... เพื่อชีวิต’ ซึ่ง The People จะทยอยเผยแพร่ในเดือนพฤษภาคมนี้ 

เราขอขอบคุณทุกท่านที่ไว้วางใจส่งเรื่องราวชีวิตมาให้เราอ่าน ทีมงานตั้งใจอ่านทุกตัวอักษรด้วยความเคารพ และได้เปิดฟังบทเพลงที่อยู่ในทุกเนื้อเรื่อง เพื่อเข้าไปนั่งอยู่ในห้วงอารมณ์และซึมซับทุกความรู้สึกของคุณให้ได้มากที่สุด 

แม้ไม่ได้เผยแพร่ทุกชิ้นงาน แต่ทุกเรื่องราวก็พิสูจน์ให้เห็นว่าเสียงเพลงมีพลังยิ่งกว่าแค่ให้ความบันเทิง เราขอส่งกำลังใจให้ทุกคนก้าวเดินต่อไป ไม่ว่าโลกแห่งความจริงจะบีบคั้นและใจร้ายแค่ไหน หากวันไหนเหนื่อยล้าจนอยากยอมแพ้ ขอให้ถอยมาพักแล้วปล่อยให้ ‘เพลงโปรด’ ทำหน้าที่โอบกอดและเยียวยาคุณ 

เพราะตราบใดที่คุณยังยอมให้ท่วงทำนองเหล่านั้นช่วยต่อลมหายใจ บทเพลงนั้นก็ถือว่าได้ทำหน้าที่ ‘เพื่อชีวิต’ ของคุณอย่างสมบูรณ์และมีความหมายที่สุดแล้ว