จักรพล ตั้งสุทธิธรรม: อากาศ คือ ‘ชีวิต’

‘ลมหายใจ’

คนปกติจะหายใจเข้าออกเฉลี่ย 12-16 ครั้งต่อหนึ่งนาที แล้วเรารู้ไหมว่าในชั่วขณะนั้นเราได้สูดดมอะไรเข้าไปด้วย

“เมื่อจะตาย ก็ขออย่าให้ตายอย่างโง่ ๆ อย่างบ้า ๆ คือตายในสงครามที่คนอื่นก่อให้เกิดขึ้น ตายในสงครามกลางเมือง ตายเพราะอุบัติเหตุรถยนต์ ตายเพราะน้ำหรืออากาศเป็นพิษ” เป็นหนึ่งในวาทะอมตะของ อ.ป๋วย อึ้งภากรณ์   

เมื่อ The People เคยพูดถึง ‘น้ำ’ คือชีวิตแล้ว ในครั้งนี้จะพูดถึง ‘อากาศ’ ที่มีความสำคัญไม่แตกต่างกัน

ประเทศไทยในช่วงสิบปีหลัง เจอปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก หรือที่เราเรียกกันติดปากว่า ‘ฝุ่น PM2.5’ ซึ่งเป็นสาเหตุการเสียชีวิตก่อนวัยอันควรในไทยประมาณ 70,000 คนต่อปี โดยเฉพาะจากการเป็นสารก่อมะเร็งปอด โรคหลอดเลือดสมอง และโรคหัวใจ ฝุ่นขนาดเล็กนี้สามารถทะลุเข้าสู่กระแสเลือด ส่งผลเสียต่ออวัยวะต่าง ๆ อย่างร้ายแรง เช่น หัวใจล้มเหลว หรือหายใจลำบาก โดยเฉพาะผู้ป่วยโรคระบบทางเดินหายใจเรื้อรัง  พวกเรากำลังจะตายกันอย่างเงียบ ๆ

การพูดถึง ‘อากาศสะอาด’ ที่คนไทยสามารถ ‘หายใจได้เต็มปอด’ จึงเริ่มถูกพูดถึงมากขึ้น จ.เชียงใหม่เองก็เป็นหนึ่งในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากฝุ่น PM2.5 ไม่ว่าจะเป็นจากไฟป่า หรือการเผาพื้นที่การเกษตรจากประเทศเพื่อนบ้าน

และครั้งนี้ อดีตประธานคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่างพระราชบัญญัติบริหารจัดการเพื่ออากาศสะอาด พ.ศ. .…  หรือ พ.ร.บ.อากาศสะอาด ที่ชื่อ ‘ท็อป-จักรพล ตั้งสุทธิธรรม’ จากพรรคเพื่อไทย (พท.) จะขอลงสมัคร สส.เชียงใหม่อีกครั้ง เพื่อผลักดันให้คนในพื้นที่ ได้มีอากาศดี ๆ ไว้หายใจ

หนุ่มเชียงใหม่ ภายใต้การผลักดันของ “สมชาย-เยาวภา”

แม้การเลือกตั้ง สส. ครั้งนี้ พท. จะชู ‘ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์’ บุตรชายของอดีตนายกรัฐมนตรี สมชาย วงศ์สวัสดิ์ และ เจ๊แดง-เยาวภา วงศ์สวัสดิ์ ในฐานะแคนดิเดตนายกฯ ของพรรคสู่แสงสปอตไลต์ แต่อีกหนึ่งคนที่น่าจับตาคือ ‘ท็อป-จักรพล’ เพราะเรียกได้ว่า อดีตนายกฯ สมชาย คือคนตัดสายสะดือทางการเมือง และได้รับความเอ็นดูของบ้านวงศ์สวัสดิ์เป็นอย่างดี ในการช่วยลงพื้นที่หาเสียงทุกครั้งที่เขาลงเลือกตั้ง สส.

ละอ่อนเชียงใหม่แท้ที่เรียนจบมงฟอร์ดวิทยาลัย ก่อนจะต่อในระดับอุดมศึกษาปริญญาตรีจาก ม.พายัพ ด้านบริหารธุรกิจ ก่อนที่จะเริ่มดำเนินธุรกิจพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ใน จ.เชียงใหม่ หลายแห่งเป็นสถานที่ซึ่งนักท่องเที่ยวรู้จักกันดี เช่น กาดต้นพยอม และโรงแรมพิงค์พยอม ที่อยู่ไม่ห่างจาก ม.เชียงใหม่

ความสนใจทางการเมืองของจักรพล นั้นเริ่มตั้งแต่ยุคพรรคพลังประชาชน (พปชร.) โดยเข้ามาเป็นคณะทำงานของนายกรัฐมนตรีสมชาย วงศ์สวัสดิ์ และดำเนินความสัมพันธ์เรื่อยมาจนได้รับเป็นประธานสาขาพรรคเพื่อไทย จ.เชียงใหม่ 

ด้วยสโลแกน 'ให้ท็อปดูแลเธอ' ทำให้จักรพลได้รับเลือกตั้งเป็น สส.เชียงใหม่ เขต 3 (พื้นที่ อ.สันกำแพง แม่ออน และดอยสะเก็ด) ในนาม พท. เมื่อปี พ.ศ. 2562 โดยให้สัมภาษณ์ว่า “การที่ได้รับเกียรติเป็นผู้สมัคร สส.เขตดังกล่าว ซึ่งเป็นบ้านเกิดของอดีตนายกฯ ทักษิณ ชินวัตร และ น.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตรถือว่ามารักษาแชมป์ ยอมรับว่ามีแรงกดดันมาก จึงเปลี่ยนแรงกดดัน มาเป็นพลัง ความตั้งใจ ทุ่มเท” เรียกได้ว่าสายสัมพันธ์ของจักรพล กับทางครอบครัวชินวัตร-วงศ์สวัสดิ์ อยู่ในระดับใกล้ชิด

จักรพลถือเป็น สส.เพื่อไทยที่ออกมาพูดเรื่อง ‘อากาศสะอาด’ อย่างต่อเนื่อง เมื่อ พท.เป็นฝ่ายค้านเขาได้ออกมาวิจารณ์รัฐบาล พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ว่าเมินเฉยแม้กระทั่งสุขภาพของประชาชน ชี้ปัญหาฝุ่นพิษ จ.เชียงใหม่ก่อเกิดปัญหาสุขภาพและทำลายเศรษฐกิจ การท่องเที่ยวรุนแรง

ทำให้เป็นหนึ่งใน ‘ภาพจำ’ ของจักรพลต่อปัญหา PM2.5

พ.ร.บ.อากาศสะอาด และบทบาทจักรพลจะไปต่อหรือพอแค่นี้?

เมื่อภาคประชาชน อย่าง ‘เครือข่ายอากาศสะอาด’ จุดประเด็นถึงคุณภาพชีวิตที่ดีกว่าของคนไทยผ่านการผลักดัน พ.ร.บ.อากาศสะอาด อีกทั้งใน จ.เชียงใหม่เองก็มี ‘เครือข่ายสภาลมหายใจภาคเหนือ 9 จังหวัด’ ที่เอาจริงเอาจัง โดยชูแนวคิดกระจายอำนาจให้ท้องถิ่นจัดการไฟป่า ปฏิรูประบบการเกษตรเพื่อลดการเผา ยกระดับมาตรฐานคุณภาพอากาศและการคุ้มครองสุขภาพประชาชน

จักรพลคือคนที่ต้องเข้ามารับเรื่องนี้ในฐานะประธานคณะกรรมาธิการ (กมธ.) วิสามัญพิจารณาร่างพ พ.ร.บ.อากาศสะอาด ในสภาผู้แทนราษฎรสมัยที่ผ่านมา โดยทำงานร่วมกับผู้เชี่ยวชาญและตัวแทนจากหลายพรรค แม้เขาจะสอบตกในพื้นที่ปี 2566 ไม่ได้เป็น สส.เชียงใหม่ โดยพ่ายแพ้ให้กับกระแส ‘พิธาฟีเวอร์’

แต่กฎหมายดังกล่าวใช้เวลาเดินทางยาวนานตอดระยะเวลา 2 ปีกว่าของรัฐบาล การต่อสู้ในเชิงรายละเอียด การเห็นค้านของตัวแทนนายทุนที่ไม่ต้องการจะรับผิดชอบและเสียประโยชน์ จนเมื่อ 25 กันยายน พ.ศ. 2568 จักรพลในฐานะประธาน กมธ. ได้กล่าวนำเสนอหลักการจัดทำ พ.ร.บ.ฉบับดังกล่าวท่อนหนึ่งว่า “ประชาชนจะมีสิทธิและหน้าที่ ที่กำหนดไว้ชัดเจน กล่าวคือ ประชาชนมีสิทธิรู้และเข้าถึงข้อมูลในการมีส่วนร่วมกับภาครัฐ ในการตัดสินใจเกี่ยวกับอากาศสะอาด ทั้งในเชิงนโยบาย เป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์ แผนและกฎหมายที่เกี่ยวข้องทั้งหมดในการบริหารจัดการเพื่ออากาศสะอาด และที่สำคัญคือ สิทธิในการเข้าถึงและได้รับความยุติธรรมทางสิ่งแวดล้อม ที่จะดำเนินคดีและเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนหรือค่าเสียหายได้ตามกฎหมาย”

แต่ช่วงเวลาดังกล่าวภาวะความเป็นเอกภาพของรัฐบาลและฝ่ายค้านกำลังสั่นคลอน ทำให้การเข้าร่วมประชุมสภาฯ นั้น ตัวแทนจากฝั่ง พท. ขาดประชุมจำนวนมากทำให้เกิดสภาล่ม กลายเป็นประเด็นที่ถูกหยิบยกมาวิพากษ์วิจารณ์ แต่ท้ายที่สุดที่ประชุมสภาฯ มีมติเห็นชอบร่าง พ.ร.บ.อากาศสะอาด ในวาระสาม ถือเป็นก้าวสำคัญของประเทศไทยในการมี กฎหมายว่าด้วยการจัดการอากาศสะอาดฉบับแรก ที่มุ่งแก้ไขปัญหามลพิษทางอากาศอย่างเป็นระบบและครอบคลุมทุกมิติ โดยมีผู้ร่วมลงมติ 317 เสียง เห็นด้วย 308 เสียง ไม่เห็นด้วย 0 เสียง ในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2568 ตลอดระยะเวลากว่า 1 ปี 8 เดือน คณะ กมธ.วิสามัญฯ ที่จักรพลเป็นประธาน ได้จัดประชุมรวมกันมากถึง 91 ครั้ง 

แต่จากเหตุการณ์ยุบสภาในช่วงธันวาคม พ.ศ. 2568 ส่งผลให้ร่าง พ.ร.บ.อากาศสะอาด ที่ผ่านความเห็นชอบจาก สส. แล้ว อยู่ระหว่างการพิจารณาของ สว. ไม่ได้บังคับใช้ทันช่วงวิกฤตฝุ่น PM2.5 ในต้นปี พ.ศ. 2569 ทำให้แนวทางการจัดการมลพิษทางอากาศอย่างเป็นระบบต้องหยุดชะงัก ต้องรอรัฐบาลชุดใหม่เข้ามาพิจารณาว่าจะผลักดันร่างกฎหมายฉบับนี้ต่อหรือไม่ โดยระหว่างนั้น คนไทยยังต้องทนกับปัญหาฝุ่นพิษต่อไป 

คำถามคือ จักรพลและ พท. จะเอาอย่างไรต่อ?

“อากาศสะอาด” ต้องสานต่อ เพื่อคนไทย เพื่อประชาชน

หากจะพูดว่าเป็นผลงานพรรคใดพรรคหนึ่งก็คงจะยากที่จะนิยามแบบนั้นเพราะหลายพรรคการเมืองที่เล็งเห็นปัญหาดังกล่าวก็จะพยายามผลักดันต่อเนื่อง ในการเลือกตั้งครั้งนี้ทั้ง พท. และคู่แข่งอย่างพรรคประชาชน (ปชน.) ก็มีนโยบายผลักดัน พ.ร.บ.อากาศสะอาดอย่างต่อเนื่อง และเชื่อว่าหลังมีการรับรอง สส.ก็จะมีการหยิบกฎหมายดังกล่าวมาพิจารณา ซึ่งต้องดูว่าในรายละเอียดจะมีการปรับปรุงแก้ไขให้เกิดประโยชน์สูงสุดกับคนไทยอย่างไร

ในรอบนี้จักรพล อาสาลงเลือกตั้ง สส.เชียงใหม่ ในเขต 3 เขตเดิมกับที่เคยสอบได้  หลังจากปี พ.ศ. 2566 ถูกย้ายให้ไปลงเขต 1 (พื้นที่ อ.เมือง ยกเว้น ต.หนองหอย วัดเกต หนางป่าครั่ง และท่าศาลา) จนต้องปราชัย โดยจักรพลให้สัญญาบนเวทีดีเบตของไทยพีบีเอสว่า ถ้าหาก พท. ได้เป็นรัฐบาลจะนำ พ.ร.บ.อากาศสะอาดกลับมาพิจารณาภายใน 60 วันอย่างแน่นอน 

โดยยศชนัน แคนดิเดตนายกฯ ลงพื้นที่ช่วยหาเสียงใน จ.เชียงใหม่ว่า ให้เลือกจักรพลเพื่อเข้าไปทำ พ.ร.บ.อากาศสะอาดต่อไป นอกจากนั้นจักรพลยังชูนโยบายสร้าง จ.เชียงใหม่เป็นแหล่งท่องเที่ยวคุณภาพสูง สร้างสาธารณูปโภคและเครือข่ายอินเทอร์เน็ตครอบคลุม เพื่อใ้ห้ จ.เชียงใหม่เป็นแหล่งเกษียณระยะยาวให้กับคนไทยและต่างชาติ

ต้องคอยดูว่าสิ่งที่หลายฝ่ายช่วยกันผลักดันอย่าง พ.ร.บ.อากาศสะอาด จะถึงฝั่งฝันเมื่อใด เพราะทุกนาทีที่เสียไป คนไทยก็เสี่ยงกับโรคจากทางเดินหายใจเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

คุณภาพชีวิตที่ดี รอไม่ได้