เลิกเล่นเดี่ยวแล้วเตะเป็นทีม: ยุทธศาสตร์ 7 กองหน้าของ ‘เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ’

“คนไทยเล่นกีฬาเดี่ยวเก่งระดับโลกเสมอ เรามีนักกอล์ฟมือหนึ่ง มีนักวิ่งสถิติเหรียญทอง มีนักแบดมินตันแถวหน้า แต่ทำไมพอเป็นกีฬาประเภททีม เราถึงไม่เคยไปฟุตบอลโลก?”

‘เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ’ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ยกเรื่อง ‘ฟุตบอล’ มาพูด เพื่อสะท้อนถึงชะตากรรมของเศรษฐกิจไทยที่กำลังจนมุม ในฐานะประเทศที่ต่างคนต่างวิ่ง เอกชนแย่งกันทำประตู รัฐบาลยืนดูอยู่ข้างสนาม จนเครื่องยนต์เดิม ๆ ที่ลากประเทศมา 40 ปีดับสนิทลงต่อหน้าต่อตา

กลางวงสนทนาของเหล่าผู้นำธุรกิจในงานสัมมนา New Growth Engine ที่จัดโดยฐานเศรษฐกิจ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง กระตุ้นให้ทุกคนตระหนักว่า ต่อให้เม็ดเงินลงทุนต่างชาติไหลเข้าประเทศเป็นล้านล้านบาท หรือตัวเลขจีดีพีจะพุ่งสูงแค่ไหน ทั้งหมดนั้นจะไร้ค่าทันที ถ้ามันไม่ได้เปลี่ยนชีวิต ปากท้อง และศักดิ์ศรีของคนไทย

บทเรียน 40 ปีของ First Take-off

เขาพาผู้ฟังย้อนเวลากลับไปมองปี 1980 ยุคที่เรียกว่า First Take-off ท่ามกลางสงครามการค้าระหว่างสหรัฐฯ ยุโรป และญี่ปุ่น ประเทศไทยในวันนั้นตัดสินใจหักดิบเปลี่ยนจากประเทศกสิกรรมมาสู่อุตสาหกรรม Eastern Seaboard จนเกิดท่าเรือแหลมฉบัง ท่าเรือมาบตาพุด โรงงานรถยนต์ และชิปอิเล็กทรอนิกส์

บทเรียนที่จับต้องได้อยู่ที่ชีวิตชาวบ้าน ซึ่งคุณเอกนิติยกตัวอย่างชัดเจน 

“ระยองเคยปลูกข้าว ปลูกทุเรียน แต่วันนี้กลายมาเป็นฐานการผลิตอุตสาหกรรม รายได้ต่อหัวจากที่เคยเป็นจังหวัดต่ำ ๆ ของประเทศไทย วันนี้ขึ้นมาเป็นอันดับหนึ่งของประเทศ เพราะคนในพื้นที่ได้รับการพัฒนาทักษะ”

แต่หลังจากเรานอนกิน ‘บุญเก่า’ นั้นมาถึงหยดสุดท้ายร่วม 40 ปี จนเครื่องยนต์เก่าเร่งไม่ขึ้น ซ้ำร้ายโลกยุคนี้ยังแตกเป็นเสี่ยง ๆ จากสงครามการค้าและการแบ่งขั้ว ประเทศไทยจะเอาอะไรกินต่อไป?

คำตอบของคุณเอกนิติคือ การวางตัวเป็น ‘Trusted Connector’ เป็นสะพานที่เชื่อมโลกที่แตกแยกเข้าหากัน เพื่อดันประเทศสู่ Next Take-off 2027 ด้วย 7 อุตสาหกรรมใหม่ ได้แก่ ดิจิทัล, สมาร์ทอิเล็กทรอนิกส์, เกษตรและอาหารแปรรูปแห่งอนาคต, พลังงานสะอาด, ยานยนต์แห่งอนาคต, สุขภาพ-เวลเนส และเศรษฐกิจสร้างสรรค์

รถไฟความเร็วสูงขบวนใหม่ กับสะพานที่ยังสร้างไม่เสร็จ

ทว่าสิ่งที่หลอกหลอนคนทำงานนโยบายเสมอมา คือภาพซ้ำเดิมที่อุตสาหกรรมไฮเทคโตเอา ๆ แต่คนไทยกลับยืนมองตาปริบ ๆ เพราะทักษะไปไม่ถึง

คุณเอกนิติเปรียบเทียบคลื่นลูกใหม่นี้ว่า “เครื่องยนต์ใหม่ 7 เซกเตอร์นี้ ถ้าเปรียบเหมือนที่ผมเคยพูดในงาน World Bank และ IMF มันเหมือนรถไฟใหม่ เป็นรถไฟความเร็วสูงที่คนไทยอาจจะยังไม่คุ้นเคย”

แล้วเราจะทำอย่างไรไม่ให้คนไทยตกรถไฟขบวนนี้? 

มหาวิทยาลัยจะผลิตคนแบบเดิมที่เรียนจบแล้วตกงานต่อไปไม่ได้ คุณเอกนิติจึงจับมือกับ ‘อาจารย์เชน’ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม สร้างสิ่งที่เรียกว่า ‘Skill Bridge’ ขึ้นมาอุดรอยรั่วนี้โดยตรง

“ถ้าเทรนคนออกมาไม่ตรงกับงานมันไม่ได้ ผมไปดึงการลงทุนใหม่ ๆ มากับเลขาฯ BOI แล้วบอกมาเลยว่าต้องการเทรนคนด้านไหน จะได้สร้าง Skill Bridge เป็นสะพานเชื่อม คนไทยบอกไม่มีสกิล ก็บอกมาเลยว่าจะเทรนอะไร เพื่อให้คนไทยพัฒนาทักษะเข้าไปอยู่ในอุตสาหกรรมใหม่ได้” คุณเอกนิติเล่าเบื้องหลังการแก้เกม

เลิกแย่งกันยิงประตู 

การจะพาประเทศรอดรอบนี้ คุณเอกนิติย้ำว่าไทยต้องเลิกเล่นแบบกีฬาเดี่ยว รัฐบาลจะทำหน้าที่เป็นผู้จัดการทีม คอยวางหมากและสนับสนุน ส่วนเอกชนใน 7 อุตสาหกรรมคือกองหน้า แต่กติกาสำคัญคือต้องเลิกแย่งกันเป็นพระเอก

การลงสนามครั้งนี้ไม่ได้เล่นแบบไร้ทิศทาง แต่มี ‘สกอร์บอร์ด’ ชัดเจนที่คุณเอกนิติและภาคเอกชนตกลงร่วมกันเพื่อมุ่งสู่ปี 2030 ข้อแรกคือ ยกศักยภาพเศรษฐกิจไทย (Potential Growth) ให้โตเกิน 3% Plus โดยเป็นการเติบโตจากรากฐาน ไม่ใช่การกู้เงินมาแจกเพื่อดันตัวเลขชั่วคราว ข้อสองคือ ดันสัดส่วนการลงทุนรวมของรัฐและเอกชนจาก 23% พุ่งแตะ 30% ของ GDP ภายใน 4 ปี และข้อสุดท้ายคือ พาขีดความสามารถการแข่งขันของไทยทะยานจากอันดับ 26 ขึ้นสู่ Top 20 ของโลก ให้ได้

“ไม่ใช่เรายิงประตูคนเดียวแล้วคนอื่นแข่งกันยิง แข่งกันเป็นพระเอก ต้องจ่ายบอลซึ่งกันและกัน เล่นบอลแบบสเปน ต้องจ่ายบอลให้กันและจ่ายให้แม่นด้วย”

การจ่ายบอลที่ว่าคือการต่อยอดเชื่อมโยง เช่น อุตสาหกรรมเวลเนสต้องดึงวัตถุดิบจากอาหารแห่งอนาคต การท่องเที่ยวคุณภาพต้องจ่ายบอลต่อให้ร้านค้าปลีกท้องถิ่น ชุมชนถึงจะได้เงิน ขณะที่ภาครัฐทำหน้าที่เป็นกองกลางที่คอยตัดเกมและจ่ายบอลถวายพานให้ทันที ไม่ว่าจะเป็นการขึ้นภาษีสกัดรถยนต์นำเข้าเพื่อบีบให้ต่างชาติมาตั้งโรงงานผลิตในไทย หรือการเก็บภาษีสินค้านำเข้าออนไลน์เพื่อปกป้องลมหายใจของ SME ไทย

ทั้งหมดนี้มุ่งสู่เป้าหมายเดียวที่คุณเอกนิติตอกย้ำ

“สิ่งที่เราต้องทำคือเปลี่ยน Global Capital ที่กำลังไหลมาเมืองไทย ให้กลายมาเป็น Local Capabilities ใช้โอกาสที่เขาเข้ามาลงทุน เชื่อมโยงพัฒนาทักษะคนไทยและบริษัทไทย ให้เข้ามาอยู่ในห่วงโซ่อุปทานระดับโลก เพื่อที่เขาจะได้เก่งขึ้น และมีรายได้ที่มากขึ้น”

ตัวเลขพันล้านที่ต้องจบที่ ‘คน’

ความตั้งใจที่อยากให้เศรษฐกิจมีหัวใจของความเป็นมนุษย์ สะท้อนชัดเจนผ่านเรื่องเล่าตอนที่ไทยเป็นเจ้าภาพจัดประชุม World Bank และ IMF ครั้งนั้นทีมงานไม่ได้ใช้ของตกแต่งหรูหราราคาแพง แต่เลือกนำผ้าทอพื้นบ้านจากกว่า 30 ชุมชน เช่น ผ้าถุงจากราชบุรี มาประดับห้องประชุมของเหล่าวาณิชธนกิจและนายธนาคารระดับโลก จนกลายเป็นทอล์กออฟเดอะทาวน์ที่ขายดีข้ามปี

คุณเอกนิติเล่าด้วยรอยยิ้มถึงคำพูดของผู้นำการเงินโลกในวันนั้น “คุณคริสตาลินา ผู้อำนวยการใหญ่ IMF ได้พูดเตือนใจพวกเราว่า เวลามาประชุมอย่าลืมหันกลับไปมองผ้าที่ติดอยู่ตามห้องประชุม เพราะนั่นคือสิ่งย้ำเตือนนักการเงินการธนาคารทั้งโลกว่า ไม่ว่าเราจะทำอะไร ท้ายที่สุดเราต้องทำเพื่อคน”

ไม่มีทางลัด ไม่มีปาฏิหาริย์ชั่วข้ามคืน

ในฐานะคนคุมกระเป๋าเงินประเทศ คุณเอกนิติตระหนักดีว่าการเฝ้า ‘กองหลัง’ อย่างวินัยการเงินการคลังเป็นงานที่มักโดนตำหนิและไม่เคยได้ดอกไม้ แต่เขายืนกรานที่จะไม่เลือกทางลัดประเภทหว่านเงินแจกเพื่อกระตุ้นการบริโภคประเดี๋ยวประด๋าว เพราะเงินก้อนนั้นกินแล้วก็หมดไป แต่เครื่องยนต์ใหม่ที่จะการันตีอนาคตของลูกหลานไทยได้จริง คือการลงทุนระยะยาว

เขาฝากทิ้งท้ายถึงเดิมพันครั้งใหญ่ของประเทศไว้ว่า

“สิ่งที่พวกเราทำ ผลประโยชน์และความสำเร็จที่จะเกิดขึ้นกับคนไทย มันต้องสั่งสมประสบการณ์ ปลูกฝังลงไป สั่งสม ต่อยอด ใช้เวลา และทำอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ประเทศไทยเกิด New Growth Engine และสร้างการเติบโตทางเศรษฐกิจใหม่ที่คนไทยและธุรกิจไทยได้รับประโยชน์ร่วมกันอย่างแท้จริง”

 

เรียบเรียง: พาฝัน ศรีเริงหล้า

ภาพ: Nation Photo