ดร. จอห์น ฟรานซิส : ชายผู้เปลี่ยนโลกด้วยการเลิกพูด 17 ปี และเดินเท้าอีก 22 ปีไปรอบโลก เพราะเบื่อกับการเถียง

ยิ่งร้องตะโกนเท่าไหร่ เสียงของเขาก็ยิ่งถูกทำให้เงียบงัน

ในโลกที่ทุกคนแย่งกันพูดและกระหายที่จะชนะผ่านการโต้เถียง 'จอห์น ฟรานซิส' (John Francis) ในวัย 27 ปี กลับเลือกทำในสิ่งที่ขัดกับสัญชาตญาณมนุษย์ เขาตั้งปณิธานว่าจะหยุดพูด 1 วัน เพื่อทบทวนตัวเองและเลิกเถียงกับคนอื่น

จาก 1 วัน ล่วงเลยเป็นสัปดาห์ นานเป็นเดือน และท้ายที่สุด กลายเป็นการเดินทางของความเงียบอันยาวนานถึง 17 ปี 

ตลอดเวลาเกือบสองทศวรรษ เขาไม่ได้เพียงแค่ปิดปากเงียบ แต่เลือกที่จะทิ้งรถยนต์ แล้วออกเดินทางขับเคลื่อนโลกด้วยสองเท้า สมุดสเก็ตช์ภาพ และดนตรีคู่ใจอย่างแบนโจ ซึ่งกลายมาเป็นเครื่องมือสื่อสารไม่กี่ชิ้นที่เขาเลือกใช้

กลิ่นน้ำมันดิบ และจุดเปลี่ยนชีวิต

ย้อนกลับไปในวันที่ 18 มกราคม 1971 เกิดเหตุการณ์เรือบรรทุกน้ำมันสองลำชนกันที่อ่าวซานฟรานซิสโก น้ำมันดิบกว่า 800,000 แกลลอนทะลักลงสู่ทะเล ทำลายระบบนิเวศและคร่าชีวิตสัตว์ทะเลจำนวนมหาศาล เหตุการณ์ครั้งนั้นคือจุดเปลี่ยนชีวิตของฟรานซิสซึ่งในขณะนั้นเป็นชายหนุ่มวัย 26 ปี

“ลองนึกภาพน้ำมันหลายแสนแกลลอนถูกคลื่นซัดขึ้นมาบนชายหาด สิ่งที่เกิดขึ้นน่ากลัวมาก ตอนนั้นผมยังไม่เห็นภาพนะ แต่ได้กลิ่นลอยมาแต่ไกล ได้กลิ่นชัดมาก” ดร. ฟรานซิส ในวัย 80 ปี ย้อนความทรงจำที่ยังคงแจ่มชัดแม้จะผ่านมานานถึง 55 ปี

ฟรานซิสเกิดในปี 1946 ที่ฟิลาเดลเฟีย ในครอบครัวผู้อพยพเชื้อสายเวสต์อินดีสที่ไม่ได้ร่ำรวยอะไร เขาเติบโตมากับวิถีชีวิตที่ใกล้ชิดธรรมชาติ ปลูกผัก เลี้ยงสัตว์ และตักน้ำจากบ่อมาใช้ เมื่อย้ายมาอยู่ที่แคลิฟอร์เนียและได้เห็นภัยพิบัติน้ำมันรั่วกับตา ตัวเขาจึงรีบไปเป็นอาสาสมัครช่วยทำความสะอาดชายหาดทันที

แต่นั่นยังไม่พอ... ฟรานซิสรู้สึกว่าในฐานะมนุษย์คนหนึ่ง เขามีส่วนต้องรับผิดชอบต่อโลกมากกว่านี้ จึงตัดสินใจหักดิบ เลิกใช้ยานพาหนะที่ใช้เครื่องยนต์ทุกชนิด แล้วเปลี่ยนมาใช้การเดินเท้าไปทุกหนทุกแห่ง

การกระทำของชายผิวดำคนนี้สร้างความประหลาดใจ สายตาเหยียดหยัน และเสียงล้อเลียนจากคนรอบข้างว่าเขา 'เสียสติ' แต่เขายังคงมุ่งมั่นเดินต่อไป และเมื่อพบว่าการพยายามรณรงค์เรื่องสิ่งแวดล้อมมักจบลงด้วยการทะเลาะเบาะแว้งอันไร้ประโยชน์ จึงตัดสินใจมอบของขวัญวันเกิดให้ตัวเองและคนรอบข้างด้วยการหยุดพูด เพื่อหันมาเป็นผู้ฟังอย่างแท้จริง

คว้าปริญญาเอก โดยไม่ยอมเอ่ยปาก

ความน่าทึ่งคือ ตลอด 17 ปีของการไม่พูด ฟรานซิสไม่ได้หยุดเรียนรู้ เขาเดินเท้าไปยังรัฐโอเรกอนเพื่อเรียนต่อปริญญาตรี และเดินเท้าต่อไปยังมหาวิทยาลัยมอนแทนาเพื่อศึกษาต่อระดับปริญญาโทด้านสิ่งแวดล้อมศึกษา โดยส่งจดหมายแจ้งทางมหาวิทยาลัยล่วงหน้าว่า เขาจะเดินไปถึงที่นั่นในอีกสองปีข้างหน้า

“เมื่อไปถึง มหาวิทยาลัยบอกว่าผมกลายเป็นชาวมอนแทนาไปแล้ว เพราะผมใช้เวลาเดินทางนานมาก พวกเขาให้สิทธิ์ผมจ่ายค่าเทอมในอัตราคนในรัฐ และเนื่องจากผมไม่มีเงิน ผู้อำนวยการจึงมอบเงินให้ผม 100 ดอลลาร์เพื่อลงทะเบียนเรียนหน่วยกิตแรก ซึ่งทำให้ผมได้เข้าเรียน”

ฟรานซิสพิสูจน์ให้เห็นว่าความเงียบไม่ได้เป็นอุปสรรคต่อการศึกษา เขาใช้การเขียนและท่าทางในการสื่อสารจนสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอก (Ph.D.) ด้านทรัพยากรที่ดินจาก University of Wisconsin ได้สำเร็จ พร้อมทั้งก่อตั้งองค์กรไม่แสวงหากำไรชื่อ Planetwalk เพื่อรณรงค์ด้านสิ่งแวดล้อม

“การเดินและความเงียบเปลี่ยนมุมมองของผม และเปิดโอกาสให้ผู้คนปฏิบัติต่อผมด้วยความเมตตา การเดินทางครั้งนี้ทำให้ผมเห็นว่าความเมตตาสามารถก้าวข้ามการเมือง เชื้อชาติ และสถานะทางสังคมได้”

“ผมปั่นจักรยานไปได้” บทสนทนากับหน่วยยามฝั่ง

ในปี 1990 หลังจากยุติการงดพูด ฟรานซิสได้รับการติดต่อให้ไปทำงานเป็นผู้จัดการโครงการของหน่วยยามฝั่งสหรัฐฯ (US Coast Guard) ณ กรุงวอชิงตัน ดี.ซี. เพื่อร่างกฎระเบียบเกี่ยวกับมลพิษจากน้ำมัน และนี่คือบทสนทนาอันเป็นตำนานระหว่างเขากับเจ้าหน้าที่

“เราอยากให้คุณมาที่กรุงวอชิงตัน” ปลายสายบอก “ผมไม่ขึ้นเครื่องบินครับ” ดร. ฟรานซิสตอบ “ถ้าอย่างนั้นถ้านั่งรถไฟมา เราจะออกค่าใช้จ่ายให้” “ผมก็ไม่ขึ้นรถไฟเหมือนกันครับ” ปลายสายเงียบไปพักใหญ่ก่อนจะถามว่า “ดร. ฟรานซิส คุณไม่ขึ้นรถยนต์ด้วยใช่ไหม? แล้วคุณจะมาที่นี่อย่างไร?” “ผมสามารถปั่นจักรยานมาได้ครับ”

วันต่อมาหน่วยยามฝั่งโทรกลับมาหาเขาอีกครั้งพร้อมคำตอบว่า “หัวหน้าของเราบอกว่าเราจำเป็นต้องมีคุณจริง ๆ คุณจะใช้เวลานานแค่ไหน? ...พวกเราจะรอ”

ฟรานซิสใช้เวลาปั่นจักรยานสองเดือนเพื่อไปทำงานชิ้นนั้น และผลงานการร่างกฎหมายของเขาก็ส่งผลให้เขาได้รับรางวัลเชิดชูเกียรติด้านบริการสาธารณะจากกระทรวงคมนาคมสหรัฐฯ ในที่สุด

หลังจากนั้น ดร. ฟรานซิสเริ่มอนุญาตให้ตัวเองเดินทางด้วยเรือเพื่อขยายภารกิจ เขาล่องเรือและเดินเท้าผ่านละตินอเมริกา คิวบา และเคยมาจัดกิจกรรม Planetwalk ที่เมืองหางโจว ประเทศจีน ในปี 2014 รวมถึงได้ถ่ายทอดเรื่องราวลงในหนังสือชื่อดังอย่าง Planetwalker ของ National Geographic และขึ้นเวที TED Conference เพื่อส่งเสียงแห่งความเงียบให้คนทั้งโลกได้ยิน

สิ่งที่ ดร. ฟรานซิส พยายามบอกกับโลกไม่ใช่แค่เรื่องของต้นไม้ สัตว์ป่า หรือมลพิษ แต่แก่นแท้ของสิ่งแวดล้อมในมุมมองของเขาคือ ‘มนุษย์’ ซึ่งรวมถึงเรื่องของสิทธิมนุษยชน ความหลากหลายทางวัฒนธรรม และวิธีที่มนุษย์ปฏิบัติต่อกัน

เมื่อถูกถามว่า เหตุใดในตอนท้ายเขาจึงยอมกลับมาใช้ยานพาหนะเครื่องยนต์อีกครั้ง ฟรานซิสตอบอย่างเรียบง่ายว่า เขาตระหนักว่าการยึดติดกับการเดินเท้าเพียงอย่างเดียวในบางสถานการณ์ อาจทำให้การส่งสารเพื่อช่วยโลกนั้นล่าช้าเกินไป ตัวเขาจึงเลือกที่จะปล่อยวางอัตตา และใช้ยานพาหนะอย่างมีเป้าหมายเพื่อขับเคลื่อนงานต่อไป

ปัจจุบันในวัย 80 ปี ดร. จอห์น ฟรานซิส ยังคงดำรงตำแหน่งอาจารย์พิเศษที่ Gaylord Nelson Institute สำหรับเขาแล้ว การแก่ตัวลงไม่ใช่เรื่องน่ากลัว แต่คือความงดงามของการเดินทาง

“ถ้ามีใครถามผมว่าคิดอย่างไรกับการแก่ตัวลง ผมจะตอบว่าผมรักช่วงเวลานี้ เพราะผมได้อยู่บนโลกใบนี้มานาน และยังมีสิ่งให้เรียนรู้อีกมาก ยังมีอีกหลายก้าวที่ต้องเดิน ดังนั้นผมจะเปิดใจให้กว้าง และเดินต่อไปตราบเท่าที่ผมยังทำได้”

ชีวิตของ Planetwalker รายนี้ทำให้เห็นว่าบางครั้งการขับเคลื่อนโลกให้ก้าวไปข้างหน้าอย่างทรงพลังที่สุด อาจไม่ใช่การป่าวประกาศเพื่อเอาชนะ แต่คือการหยุดพูด หันมาเดิน และเริ่มต้นฟังกันให้มากขึ้น

เรื่อง : วันวิสาข์ โปทอง

 

อ้างอิง

All Walk, No Talk. 

John Francis. 

Dr. John Francis, Founder of Planetwalk. 

< This environmentalist walks across the globe: "For me, it's a sacred journey" 

Dr. John Francis, 79, Walks in Kindness for the Earth.

John Francis, the "Planetwalker": the Most Inspiring Story You'll Read Today.