04 ก.ค. 2569 | 17:00 น.
ชัยพฤกษ์ รุ่งรชตะวาณิช : ทายาทรุ่น 4 ‘ดอยซิลเวอร์’ ผู้ต่อลมหายใจเครื่องเงิน ‘อิ้วเมี่ยน’ ให้เป็นมรดกส่งถึงคนรุ่นหลัง
ชัยพฤกษ์ รุ่งรชตะวาณิช : ทายาทรุ่น 4 ‘ดอยซิลเวอร์’ ผู้ต่อลมหายใจเครื่องเงิน ‘อิ้วเมี่ยน’ ให้เป็นมรดกส่งถึงคนรุ่นหลัง
เครื่องเงินไม่ใช่แค่เครื่องประดับ แต่คือ ‘ชีวิต’ ที่บรรพบุรุษมอบให้
ข้อความข้างต้นปรากฏอยู่บนเว็บไซต์ของดอยซิลเวอร์ (Doi Silver) แบรนด์หัตถศิลป์ที่ลุกขึ้นมาสานต่อภูมิปัญญาช่างเงินโบราณกว่าร้อยปีไม่ให้เลือนหาย
เริ่มด้วยเงินเพียง 1,700 บาท ผสมรวมกับสายเลือดอันเข้มข้นของชาว ‘อิ้วเมี่ยน’ คือต้นทุนทั้งหมดที่พ่อและแม่ของ ‘ชัยพฤกษ์ รุ่งรชตะวาณิช’ ทายาทรุ่น 4 ของดอยซิลเวอร์ มีติดตัว ในวันที่ตัดสินใจนำวิชาความรู้ของบรรพบุรุษก้าวลงจากดอย เพื่อเปลี่ยนชะตาชีวิตครอบครัว
จากจุดเริ่มต้นติดลบต้องอาศัยอยู่ในบ้านดิน หลังคามุงหญ้า พื้นบ้านมีเพียงพลาสติกปูรองกันความเปียกชื้น ณ หมู่บ้านป่ากลาง อำเภอปัว จังหวัดน่าน วันนี้ ‘ดอยซิลเวอร์’ เติบโตกลายเป็นอาณาจักรเครื่องเงินแฮนด์เมดแถวหน้าของเมืองไทย ที่ส่งออกไปไกลถึงอเมริกาและยุโรป ทั้งยังเป็นเจ้าของผลงานกระเป๋าเงิน ซึ่ง ‘จ๋า-ธนนนท์ ชาญวีรกูล’ สุภาพสตรีหมายเลขหนึ่งของไทย เคยเลือกถืออวดสายตาชาวโลกในเวทีระดับนานาชาติ
และนี่คือเรื่องราวเบื้องหลังการต่อสู้ของเด็กชายชาวดอย ผู้เคยถูกล้อว่าเป็นลูกหลานชาวเขา สู่ผู้พาแบรนด์ฝ่าวิกฤตเศรษฐกิจโลก และคืน ‘ลมหายใจ’ ต่อชีวิตเยาวชนในบ้านเกิดผ่านการศึกษา
บ้านดินเปียกชื้น ความทรงจำแรกในวัยเยาว์
ชัยพฤกษ์เป็นพี่ชายคนโตในบรรดาสามพี่น้อง เขาคือลูกชายของ ‘คุณพ่อสมชาย’ และ ‘คุณแม่พิมพร รุ่งรชตะวาณิช’ คู่ชีวิตผู้ร่วมเคียงบ่าเคียงไหล่สืบสายเลือดของชาว ‘อิ้วเมี่ยน’ กลุ่มชาติพันธุ์ที่พาร่างกายและจิตวิญญาณ อพยพโยกย้ายถิ่นฐานมาจากทางตอนใต้ของประเทศจีน ก่อนจะเลือกปักหลักอาศัยอยู่ทางภาคเหนือของไทย เช่น เชียงราย พะเยา และน่าน
คำว่า อิ้วเมี่ยน แปลว่า ชนชาติมนุษย์
หรือถ้าแปลให้กระชับกว่านั้น อิ้วเมี่ยนก็สามารถแปลตรงตัวได้ว่า ‘คน’
คนที่ใช้ชีวิตโดยมีเครื่องเงินเป็นของสำคัญ และเป็นคนที่พยายามสืบทอดภูมิปัญญาของชาติพันธุ์ตนให้คงอยู่บนผืนแผ่นดินไทย แม้ตัวจะไกลห่างจากรากที่จากมา
“สมัยเด็กตอนที่ผมเกิดมาต้องยอมรับว่าลำบากมาก ๆ คุณพ่อคุณแม่เริ่มมาจากศูนย์ ไม่มีอะไรเลย บ้านก็อยู่ในบ้านดิน หลังคามุงหญ้า พื้นบ้านก็ปูด้วยเสื่อน้ำมันที่เป็นพลาสติก ผมอยู่ที่บ้านนี้จนถึงอายุ 6-7 ขวบ” ชัยพฤกษ์ ย้อนความทรงจำถึงบ้านที่ติดอยู่ในความทรงจำ
ในฐานะลูกชายคนโตเขารับรู้มาโดยตลอดว่า พ่อกับแม่พยายามทำให้เขาและน้อง ๆ มีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นให้ได้มากที่สุด เริ่มจากการทำเครื่องประดับชุดประจำชนเผ่าให้กับพี่น้องชาวอิ้วเมี่ยนในหมู่บ้าน ไม่มีแม้กระทั่งหน้าร้าน อาศัยฝากวางขายไปเรื่อย ๆ ซึ่งการทำเครื่องเงิน ถือว่าเป็นอาชีพส่วนใหญ่ของคนในบ้านป่ากลาง เรียกได้ว่าเป็นหมู่บ้านที่อัดแน่นไปด้วยชุมชนชาวอิ้วเมี่ยนเลยก็ว่าได้
แต่ละวันทำสร้อยได้ไม่ถึง 5 เส้น พอเม็ดเงินที่ใช้สำหรับทำเครื่องประดับหมดเกลี้ยง พ่อของเขาเลยเลือกทำอีกอาชีพ นั่นคือการเป็นกระเป๋ารถเมล์ในจังหวัดน่าน แต่ก็ยังไม่เพียงพอเยียวยาความขัดสนในครอบครัวอยู่ดี
ถึงจะต้องเผชิญกับความไม่พร้อมมาตั้งแต่เด็ก แต่นั่นไม่ได้ทำให้ชัยพฤกษ์ ลูกชายคนโตคนนี้รู้สึกเจ็บช้ำใจ ในทางกลับกัน เขารู้สึกภูมิใจที่ได้เกิดมาเป็นลูกหลานอิ้วเมี่ยน แม้จะเคยโดนล้อจากคนในเมืองว่าสายเลือดของเขาไม่มีวันเจริญเทียบเท่ากับคนเมืองก็ตาม
“ตอนประถมน่าจะอายุ 8-9 ขวบ โดนเพื่อนล้อแหละครับว่าเป็นชาวเขา มาทำไมตรงนี้
“ตอนนั้นถามว่าโกรธไหม โกรธ ทำไมเราไม่ได้เกิดเป็นคนเมือง คนพื้นราบ ทำไมเราเป็นคนเย้า แต่สุดท้ายผมก็ไม่ได้เอามาใส่ใจมากมาย รู้สึกแค่ว่าก็เราเป็นคนเย้าแล้วจะทำไม ในเมื่อเราเปลี่ยนแปลงอัตลักษณ์นี้ไม่ได้ สิ่งที่เราทำได้คือเดินหน้าต่อ”
ชัยพฤกษ์ไม่นำความน้อยเนื้อต่ำใจระบายให้พ่อแม่ฟังที่บ้าน เพราะรู้ดีว่าชีวิตทุกคืนวันของทั้งสองต่างก็ลำบากมากพอแล้ว ไหนจะต้องหาเงินเลี้ยงลูก ไหนจะต้องดูแลความเป็นอยู่ของน้อง ๆ ในความคิดของเขามองว่าเรื่องการถูกล้อเลียนจากเพื่อน จึงไม่ได้สลักสำคัญอะไรนัก
สิ่งสำคัญที่เขาได้รับการปลูกฝังจากพ่อกับแม่เสมอมา คือ ให้ตั้งใจเรียนหนังสือ และต้องทำเครื่องประดับเงินเป็นให้สมกับการเป็นลูกหลานชาวอิ้วเมี่ยน
ชัยพฤกษ์เชื่อฟังทั้งสองเป็นอย่างดี พร้อมกับตั้งปณิธานในใจว่าสักวันหนึ่ง จะเป็นคนทำให้พ่อกับแม่สุขสบายด้วยสองมือของตน
ศรัทธาในแร่บริสุทธิ์ และสายเลือดช่างเงิน ‘ชาวอิ้วเมี่ยน’
สำหรับชนเผ่าอิ้วเมี่ยน ‘เครื่องเงิน’ ไม่ใช่แค่ของมีค่าเพื่อความสวยงาม หากแต่เป็นส่วนหนึ่งของจิตวิญญาณและพิธีกรรมตั้งแต่เกิดจนตาย ชัยพฤกษ์เล่าว่าสตรีชาวอิ้วเมี่ยนจะใช้เครื่องเงินประกอบชุดแต่งงานและพิธีหมั้นทั้งหมด ช่างเงินจึงเป็นอาชีพที่เลี้ยงชีพได้อย่างมีศักดิ์ศรี
“เราเชื่อว่าเงินเป็นแร่บริสุทธิ์ที่ดูดสารพิษออกจากร่างกายได้ สมัยเด็ก ๆ เวลาไม่สบาย พ่อแม่จะเอาเหรียญเงินมาใส่ในไข่ต้มแล้วเอามาขูดหลัง ถ้าไข่หรือเงินนั้นเปลี่ยนเป็นสีดำ แปลว่ามันได้ดูดไข้และสารพิษออกไปแล้ว แม้วันนี้จะมีวิทยาศาสตร์แขนงต่าง ๆ เข้ามา แต่ความผูกพันเชิงจิตวิญญาณกับเครื่องเงินไม่เคยหายไปไหน”
อันที่จริงภูมิปัญหาการทำเครื่องเงินของครอบครัวชัยพฤกษ์เริ่มขึ้นในรุ่น ‘คุณปู่จั้นต้อง รุ่งรชตะวาณิช’ ทายาทรุ่นที่ 2 ผู้ได้รับโอกาสอันสูงสุดในชีวิตให้เข้าไปร่วมรังสรรค์งานฝีมือกับกองช่าง ณ ศูนย์ศิลปาชีพจิตรลดา ทั้งยังได้รับเกียรติสูงสุดในการร่วมถวายงานใกล้ชิด ณ พระตำหนักภูพิงคราชนิเวศน์ จังหวัดเชียงใหม่ และพระตำหนักภูพานราชนิเวศน์
และส่งต่อมายังทายาทรุ่นที่ 3 เมื่อ คุณพ่อของชัยพฤกษ์ได้รับโอกาสเข้าฝึกฝนเทคนิคชั้นสูงในรั้วศูนย์ศิลปาชีพจิตรลดาเป็นเวลากว่า 3 เดือน ก่อนจะนำเอาความรู้ที่ได้รับกลับมาพัฒนางานหัตถศิลป์เครื่องเงินของบ้านป่ากลาง จนสร้างรากฐานดอยซิลเวอร์ให้ยืนหยัดยาวนานมากว่า 32 ปี แต่หากเทียบช่วงเวลาที่ตระกูลนี้อยู่กับเครื่องเงินก็กินเวลาไม่ต่ำกว่า 70 ปีเลยทีเดียว
หากนับช่วงเมื่อถามว่าเขาได้รับการถ่ายทอดวิธีการทำเครื่องประดับมาตั้งแต่ช่วงไหน ชัยพฤกษ์ตอบอย่างตรงไปตรงมาว่า ตอนอายุราว 7-8 ขวบ เขาและน้องชาย (วัชระ รุ่งรชตะวาณิช) ถูกพ่อแม่เคี่ยวกรำให้ฝึกงานฝีมือทำเครื่องเงินขั้นพื้นฐาน ตั้งแต่การเรียงห่วง ต่อห่วง บีบห่วง และถักสร้อย
แม้ชีวิตวัยเด็กจะไม่ได้วิ่งเล่นเหมือนอย่างบ้านอื่น แต่การซึมซับวิธีทำเม็ดเงินในทุก ๆ วัน ทำให้พี่คนโตของบ้าน ไม่เคยรู้สึกกดดันเมื่อรู้ว่าตนเองต้องรับหน้าที่เป็น ‘ผู้สืบทอด’ ตามธรรมเนียม
“ผมไม่กดดันเลย ผมชอบด้วยซ้ำ ตอนเรียนมัธยม ช่วงปิดเทอม ผมนั่งรถทัวร์จากน่านลงมากรุงเทพฯ คนเดียว เพื่อมาช่วยที่บ้านขายของในห้องเซ้งเล็ก ๆ ที่สวนลุมไนท์พลาซ่า เพราะเรามีความฝันว่า อยากทำธุรกิจนี้ และอยากพาครอบครัวไปให้ไกลกว่าจุดที่พ่อแม่เคยทำไว้”
เพจเจอร์เปลี่ยนชีวิต
หากย้อนรอยความสำเร็จของดอยซิลเวอร์ จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นจาก ‘ความกล้าเสี่ยง’ ของคนรุ่นพ่อ วันหนึ่งที่เงินทุนร่อยหรอ พ่อของเขาตัดสินใจนำสร้อยเงินที่อุตสาหะทำด้วยมือ 3-4 เส้น นั่งรถเมล์ไปฝากขายกับอาเฮียในจังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจที่ใหญ่ที่สุดในภาคเหนือขณะนั้น
“พ่อเล่าว่าตอนนั้นมีเนื้อเงินอยู่ร้อยกว่ากรัม ซึ่งทำสร้อยคำได้แค่ 3-4 เส้น พอทำเสร็จแกก็เอาไปฝากเฉย ๆ เฮียเขายังไม่ซื้อ พ่อก็กลับมาลุ้นที่บ้าน ทำงานกระเป๋ารถเมล์ไปเรื่อย ๆ จนกระทั่งวันหนึ่งมีข้อความเพจเจอร์ส่งมาให้โทรกลับ พ่อรีบวิ่งไปตู้โทรศัพท์ ใจหนึ่งก็คิดว่าเขาจะคืนของหรือเปล่า ปรากฏว่าผ่านไปอาทิตย์เดียว เฮียบอกว่า ‘ของขายหมดแล้ว ทำมาเพิ่มด่วน รอบนี้เอามาเลย 20 เส้นเลย’ แต่พ่อไม่มีทุน เฮียที่เชียงใหม่เลยส่งเม็ดเงินมาให้ทำก่อน นั่นคือลูกค้ารายแรกที่ทำให้เรามีเงินทุนสะสม”
เมื่อมีทุนก็เริ่มโยกย้ายเข้าสู่ตัวเมืองน่าน เช่าตึกแถวเปิดหน้าร้าน แน่นอนว่าเครื่องประดับเงินขายดีเป็นเทน้ำเทท่า และเมื่อขายดี ย่อมมีคนลงมาเล่นตลาดนี้กันมากขึ้นเช่นกัน ร้านรวงต่าง ๆ เริ่มขยายตัวและหันมาตัดราคากันเอง พ่อของชัยพฤกษ์จึงเป็นตัวตั้งตัวตีรวบรวมกลุ่มช่างเงินจัดตั้ง ‘ศูนย์เครื่องเงินชมพูภูคา’ เพื่อสร้างมาตรฐานราคาและเกื้อกูลกันนานนับสิบปี ก่อนจะขายหุ้นแยกย้ายกันไปเติบโต ส่วนพ่อแม่ของเขาก็เลือกกลับมาจดทะเบียนบริษัทที่อำเภอปัว จังหวัดน่าน ในวันที่ 28 เมษายน พ.ศ. 2546 โดยใช้ชื่อ บริษัท ดอยซิลเวอร์ แฟคตอรี่ จำกัด
หลังจากจัดตั้งบริษัทได้ระยะหนึ่ง ที่บ้านก็เริ่มมองหาโอกาสใหม่ในการขยายฐานลูกค้าให้กว้างขึ้น และหมุดหมายนั้นก็คือ กรุงเทพมหานคร
“ในสมัยนั้นน่ะเรายังไม่รู้อะไร ก็ไปดูกันที่แหล่งท่องเที่ยวที่กรุงเทพฯ มีตรงไหนบ้าง ก็เดินไปศึกษาไป ตอนนั้นไม่มีอินเทอร์เน็ตนะครับ ก็ฟังที่เค้าพูดน่ะว่าแหล่งตรงนู้นนะเป็นแหล่งขาย
มีต่างชาติเดินเยอะนะ ตรงนี้แหล่งนี้นะ ก็ต้องเดินไปดูทุก ๆ แหล่ง แล้วก็ไปถูกใจที่สวนลุมไนท์พลาซ่าที่ตอนนั้นน่ะค่าเซ้งยังไม่แพง ที่อื่นนี่เซ้งกันแพงมาก เราก็เลยไปทดลองไปเปิดร้าน ก็ได้ลูกค้าฝรั่งมาจริง ๆ แต่ว่าลูกค้าฝรั่งที่มาซื้อ ส่วนใหญ่จะเป็นลูกค้าจร ซึ่งไม่ใช่ลูกค้าแบบ B2B (Business to Business)”
ประจวบกับช่วงเวลานั้นชัยพฤกษ์เข้าเรียนต่อระดับปริญญาตรี คณะบริหารธุรกิจ สาขาธุรกิจระหว่างประเทศ มหาวิทยาลัยศรีปทุม และได้มีโอกาสไปเปิดโลกกว้างผ่านโครงการ Work & Travel ณ ประเทศสหรัฐอเมริการาว 6 เดือน ยิ่งทำให้เป้าหมายของเขาชัดเจนมากขึ้นไปอีก นั่นคือการลบช่องว่างทางการค้า นำพาแบรนด์ส่งออกสู่ตลาดโลกโดยไม่ผ่านพ่อค้าคนกลาง เขาเริ่มมองเห็นว่าตลาดสวนลุมไนท์พลาซ่ามีแต่ลูกค้าขาจร (B2C) ที่ซื้อฝาก ไม่ใช่กลุ่มธุรกิจ (B2B)
“ผมกับน้าสาวเลยพากันไปเดินสำรวจแถวเจริญกรุง แหล่งค้าส่งเครื่องประดับที่ใหญ่ที่สุด เดินดูแล้วใช่เลย ฝรั่งที่นี่ไม่ได้ซื้อทีละชิ้น แต่เขาซื้อทีละหลายกิโลกรัมเพื่อเอาไปขายต่อในประเทศเขา เราเลยตัดสินใจเซ้งร้านที่สวนลุม แล้วมาปักหลักที่เจริญกรุงเต็มตัว นั่นทำให้เราขยายโรงงานดอยซิลเวอร์ได้อย่างในทุกวันนี้”
ความขัดแย้งของสองเจเนอเรชัน
หลังเรียนจบปริญญาตรี ชัยพฤกษ์กลับมาทำงานในโรงงานของที่บ้านทันที เริ่มจากคลุกคลีอยู่ในฝ่ายการตลาด จากนั้นไปดูแลพี่ ๆ ช่างฝีมือ หลังจากนั้นจึงได้รับความไว้วางใจให้เป็นผู้จัดการโรงงานในภายหลัง
“ผมไม่ค่อยเจอแรงต้านจากพี่ ๆ ช่าง เนื่องจากว่าก่อนที่ผมจะเข้าก่อนที่ผมจะมาเป็นผู้จัดการ ผมเรียนรู้งานกับเขาทุกคน เรียนรู้งานมาหลายปี จนเขารู้ว่าเรารู้กระบวนการนะ อะไรทำได้ อะไรทำไม่ได้ และเรารู้เพราะทำเป็นด้วย ไม่ใช่แค่รู้อย่างเดียว ก็เลยไม่ค่อยเจอแรงต้านอะไร ถ้าเราวางเราวางตำแหน่งของเราให้ถูกก่อนที่เราจะมาทำ การต่อต้านก็จะน้อย แต่ถ้าเกิดว่าผมไม่ได้เข้าไปอยู่ในโรงงาน ไม่ได้เข้าไปคลุกคลีกับช่าง หัวหน้าช่างเลย ผมก็เชื่อว่าด้วยความเป็นศิลปินของช่าง เขาชอบลองของอยู่แล้ว อาเฮียเขาจะรู้จริงหรือเปล่า ลองดูหน่อยซิ มันก็จะเป็นแบบนั้นไป”
แน่นอนว่าการรับไม้ต่อของทายาทรุ่น 4 อาจเป็นสิ่งที่ถูกกำหนดมาแล้ว แต่การรันธุรกิจต่อไม่ใช่เรื่องง่าย ชัยพฤกษ์ต้องเผชิญหน้ากับความท้าทายระดับโลก ทั้งวิกฤตโควิด-19 ที่โรงงานต้องสลับวันทำงาน คอยปลอบขวัญช่างเงินว่า “เราอยู่กันแบบครอบครัว เราจะไม่ทิ้งใคร” พอวิกฤตโรคระบาดคลี่คลาย สงครามรัสเซีย-ยูเครนก็ปะทุซ้ำ ส่งผลให้ราคาเนื้อเงินดิบพุ่งสูงขึ้น 100-200% ในชั่วข้ามคืน ตามมาด้วยสงครามการค้าในยุคประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ที่ขู่จะขึ้นภาษีนำเข้าสูงลิ่ว จนคู่ค้าหลักในอเมริกาชะลอการสั่งซื้อ
“ตอนนี้ช่างฝีมือของเราเหลืออยู่ประมาณ 60-70 คน เมื่อเทียบกับช่วงก่อนโควิดที่ช่างฝีมือของเรามีเป็นร้อยคน แต่พอโควิดมาการจะประคองให้ไปต่อเหมือนเดิมก็ยาก สำหรับตัวผมในทุกวันนี้ ผมตั้งความหวังและแผนงานไว้ว่าอีก 5 ปีเราจะต้องกลับมาที่จุดเดิมให้ได้
“ส่วนบทเรียนที่ยิ่งใหญ่ที่สุดคือ ‘การอดทนและไม่ยอมแพ้’ ถ้าเรายอมแพ้วันนั้น โรงงานคงปิดไปแล้ว แต่เราเชื่อมั่นว่า เครื่องเงินอยู่คู่โลกมาสองพันกว่าปี มันไม่มีทางจบลงที่รุ่นเราหรอก อยู่ที่ว่าเราจะหาทางเจอมันไหม”
ชัยพฤกษ์และน้องชายที่เรียนจบด้านมาร์เก็ตติ้ง จึงเบนเข็มกลับมาลุยตลาดในประเทศ ขยายแพลตฟอร์มออนไลน์ เพื่อให้เข้าถึงลูกค้าทุกกลุ่มได้อย่างทั่วถึง
แต่ในระหว่างทาง ชัยพฤกษ์ตัดสินใจแตกแบรนด์ใหม่ภายใต้ชื่อ ‘วานิชจิวเวลรี่’ (Vanich Jewelry) ในปี พ.ศ. 2560 ดึงภรรยา (เน็ต - เชาวภัณฑ์ รุ่งรชตะวาณิช) มาร่วมออกแบบเครื่องประดับชิ้นเล็ก ๆ น่ารัก น่าสะสม เจาะกลุ่ม Gen Y และ Gen Z ผ่านช่องทางออนไลน์
“เอาความจริงเลยไหมครับ
“ช่วงแรกโดนบ่นยับเลย (หัวเราะ) เพราะท่านอยากให้เราทุ่มเทสร้างดอยซิลเวอร์ให้แข็งแกร่งและดังที่สุด แต่ในมุมของเรา การมีอีกแบรนด์มันคือการเพิ่มโอกาส ขยายกลุ่มเป้าหมายใหม่ โดยที่ฐานการผลิตหลักก็ยังคงส่งงานป้อนให้ช่างที่ดอยซิลเวอร์เหมือนเดิม จนปัจจุบันท่านเข้าใจและเห็นตรงกันแล้วว่านี่คือการสร้างความมั่นคงให้โรงงาน”
วันนี้ อัตลักษณ์ดอยซิลเวอร์ยังคงอัดแน่น ผ่านงานถักสร้อยกระดูกงูซิกเนเจอร์ของแบรนด์ นำมาดีไซน์ใหม่ให้เข้ากับยุคสมัย
ส่วนที่สร้างความภาคภูมิใจสูงสุดคือ ‘กระเป๋าเงินแฮนด์เมด’ เทคนิคตอกลายสลักดุนโบราณ ที่ได้รับความไว้วางใจจาก ‘จ๋า-ธนนนท์ ชาญวีรกูล’ สุภาพสตรีหมายเลขหนึ่ง ถือออกงานระดับโลก ทั้งที่เกาหลีใต้ และช่วงการเยือนรัสเซีย
“ต้องบอกว่าเป็นความภูมิใจที่ภรรยาท่านนายกฯ ถือกระเป๋าของเรา เพราะความภูมิใจของคนทำเครื่องประดับ ก็คือถ้ามีคนผู้หลักผู้ใหญ่เขาให้ความสำคัญกับสินค้าของเรา กับแบรนด์ของเรา มันก็คือที่สุดแห่งความภูมิใจ”
แต่นอกเหนือจากความสำเร็จเชิงพาณิชย์ สิ่งที่ชัยพฤกษ์ยึดมั่นคือคำสอนของพ่อแม่เรื่องความประณีต เปอร์เซ็นต์เงินที่ซื่อสัตย์ และที่สำคัญคือการไม่ลืมรากเหง้า
“ถามว่าภูมิใจอะไรเป็นพิเศษไหมที่มีสายเลือดอิ้วเมี่ยน ก็ภูมิใจที่เรามีตำนาน พิธีกรรม และภาษาเป็นของตัวเอง นั่นคือสิ่งที่เราภูมิใจ อย่างในรุ่นผม สมัยก่อนเรายังใช้ภาษาเย้าอยู่ในหมู่บ้าน แต่ถ้ารุ่นลูก ๆ ของผมมาแล้ว เราย้ายมาอยู่ในเมืองเยอะขึ้น ก็จะมีบ้างที่ผมคุยกับลูกเป็นภาษาเย้า ก็พยายามสอนลูกอยู่ แต่อาจจะด้วยความที่ไม่ได้อยู่ในหมู่บ้านเหมือนสมัยก่อน คือตอนที่ผมอยู่ในหมู่บ้านทุกคนพูดภาษาเย้า แต่ตอนนี้ย้ายมาอยู่ในเมืองแล้ว ก็พูจะดเฉพาะในบ้าน ซึ่งมันไม่ได้ติดหูขนาดนั้น
“ก็กลัวอยู่ว่ามัน(ภาษา)จะหายไป แต่ผมก็เห็นองค์กรของชาวอิ้วเมี่ยนหลาย ๆ องค์กรก็ตื่นตัวในด้านนี้ อย่างทางคุณพ่อก็ได้เป็นประธานมูลนิธิอิ้วเมี่ยนแห่งประเทศไทย ก็ตื่นตัวในด้านที่จะรักษาขนบธรรมเนียมประเพณี จะมีการสอนภาษาเย้าให้กับคนรุ่นต่อไป มีการทำไว้เป็นประเพณีไว้เป็นเล่ม ส่งต่อ บันทึกไว้ และในส่วนตัวของผม ผมเป็นผู้ช่วยคุณพ่ออยู่ข้างหลังมากกว่า เพราะแกเป็นประธานมูลนิธิฯ และผมคิดว่าภาษาของเราไม่เลือนหายแน่นอน เพราะอยู่ในแผนระยะยาวว่าลูกหลานจะต้องพูดเป็น”
นอกจากการอนุรักษ์ภาษาไม่ให้เลือนหายไปแล้ว ดอยซิลเวอร์ได้ทำข้อตกลง (MOU) ร่วมกับกาญจนาภิเษกวิทยาลัย ช่างทองหลวง ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2556 เปิดพื้นที่รับเยาวชนและกลุ่มชาติพันธุ์บนดอยในจังหวัดน่านเข้ามาฝึกอาชีพช่างเงิน กินฟรี อยู่ฟรี เรียนฟรีทุกอย่าง เพื่อมอบวุฒิ ปวช. และวิชาชีพติดตัวให้พวกเขาสามารถเติบโตไปพึ่งพาตนเองได้
“อย่างช่างฝีมือหลายคนที่อยู่กับเรามาตั้งแต่ยุคบุกเบิก วันนี้เขาสามารถส่งลูกเรียนจบไปเป็นครู เป็นพยาบาล เป็นหมอได้สำเร็จ มันพิสูจน์ว่าเราไม่ได้มุ่งหวังให้ครอบครัวเราดีขึ้นแค่คนเดียว แต่คนรอบข้างและชุมชนต้องเติบโตและมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นไปด้วยกัน”
เรื่อง : วันวิสาข์ โปทอง
ที่มาภาพ : ชัยพฤกษ์ รุ่งรชตะวาณิช
