แอมเนสตี้ ประเทศไทยยื่น 3,008 แอคชั่น เรียกร้องปล่อย “ไซ ซอว์ แต็ก” นักข่าวเมียนมา หลังศาลทหารสั่งจำคุก 20 ปี

เมื่อวันที่ 8 เมษายน 2569 แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ประเทศไทย จัดกิจกรรม “#FreeSaiZawThaike” ภายใต้แคมเปญ “Write for Rights” หรือ “เขียน เปลี่ยน โลก”  โดยยื่น 3,008 แอคชั่น ที่ร่วมในแคมเปญนี้ต่อสถานเอกอัครราชทูตสาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา ประจำประเทศไทย เพื่อเรียกร้องให้ทางการเมียนมาปล่อยตัว “ไซ ซอว์ แต็ก” ช่างภาพข่าวชาวเมียนมา ที่ถูกศาลทหารตัดสินจำคุกเป็นเวลา 20 ปี เพียงเพราะรายงานข้อเท็จจริงเกี่ยวกับสถานการณ์พายุไซโคลนในประเทศเมียนมา

โดยแอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ประเทศไทย นักกิจกรรม และผู้คนที่รวมตัวกันโดยสงบที่หน้าสถานทูตเมียนมา ได้แต่งกายด้วยเสื้อโทนสีขาว สวมผ้าถุงและโสร่ง พร้อมสะพายกล้อง เพื่อสื่อถึงบทบาทของไซ ซอว์ แต็ก ในฐานะช่างภาพข่าว และเป็นการยืนหยัดเคียงข้างผู้ที่ถูกละเมิดสิทธิจากการใช้สิทธิในเสรีภาพการแสดงออกและเสรีภาพสื่อมวลชนในเมียนมา

ผู้เข้าร่วมกิจกรรมได้ทำกิจกรรมเชิงสัญลักษณ์ภายใต้แนวคิด “Capture the Truth is Not a Crime” การบันทึกความจริงไม่ใช่อาชญากรรมด้านหน้าสถานทูตเมียนมา ถือป้ายข้อความ และเปล่งเสียงพร้อมกันว่า “Free Sai Zaw Thaike” พร้อมกัน 3 ครั้ง เสียงที่พูดออกมาพร้อมกันในกิจกรรม ไม่ใช่แค่การเรียกร้องให้ปล่อยตัวเขา แต่ยังเป็นการยืนยันร่วมกันว่าการนำเสนอความจริงไม่ควรถูกดำเนินคดีหรือมีความผิด

อีกช่วงหนึ่งของกิจกรรม ผู้เข้าร่วมได้ร่วมกันชนแก้วชาเมียนมา (Toast Myanmar Tea) พร้อมกับซาโมซา (Samosa) ด้านหน้าสถานทูต เพื่อส่งกำลังใจไปถึงไซ ซอว์ แต็ก และประชาชนชาวเมียนมาจำนวนมากที่ถูกละเมิดสิทธิ ภาพของแก้วชาที่กระทบกันกลายเป็นสัญลักษณ์ของความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันข้ามพรมแดนในแคมเปญ “Write for Rights” และพลังของคนธรรมดายังคงมีความหมายอย่างยิ่งต่อผู้ที่ถูกละเมิดสิทธิและผู้ที่ยืนหยัดปกป้องสิทธิมนุษยชน

จิณห์วรา ช่วยโชติ เจ้าหน้าที่ฝ่ายรณรงค์สาธารณะ แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ประเทศไทย กล่าวว่า กิจกรรมนี้เป็นส่วนหนึ่งของแคมเปญ “Write for Rights” หรือ “เขียน เปลี่ยน โลก” ซึ่งแคมเปญสิทธิมนุษยชนระดับโลกของแอมเนสตี้ที่เชื่อว่า พลังจากปลายปากกาของคนธรรมดาสามารถสร้างความเปลี่ยนแปลงและช่วยเหลือผู้ที่ถูกละเมิดสิทธิได้จริง การยื่นหนังสือและรายชื่อในครั้งนี้เป็นการส่งเสียงจากประชาชนในประเทศไทยไปยังทางการเมียนมาผ่านสถานทูตโดยตรง 

ตั้งแต่เดือนตุลาคม 2567 ถึงกุมภาพันธ์ 2568 แอมเนสตี้ ประเทศไทย ได้ชวนผู้คนมาร่วมยืนหยัดเคียงข้างเรื่องราวของไซ ซอว์ แต็ก ผ่านการลงชื่อในคำร้องและการเขียนจดหมายถึงผู้มีอำนาจ โดยรวบรวมรายชื่อ โปสการ์ด และจดหมายให้กำลังใจได้ทั้งหมด 3,008 แอคชั่น เพื่อเรียกร้องให้ทางการเมียนมาปล่อยตัวเขาโดยทันทีและอย่างไม่มีเงื่อนไข 

จิณห์วรา กล่าวเพิ่มเติมว่าสิทธิในการแสวงหา การรับ และการเผยแพร่ข้อมูลข่าวสาร ได้รับความคุ้มครองตามข้อ 19 ของปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน ขณะที่การใช้ความรุนแรงระหว่างการคุมขัง และการขาดกระบวนการพิจารณาคดีที่เหมาะสมในกรณีของไซ ซอว์ แต็ก เป็นสิ่งที่ไม่สอดคล้องกับกฎหมายและมาตรฐานสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ 

“ตั้งแต่ต้นปี 2569 มีนักข่าวและช่างภาพข่าวในประเทศไทยอย่างน้อย 3 คน ถูกดำเนินคดีเพียงเพราะทำหน้าที่รายงานข้อเท็จจริงที่เป็นประโยชน์ต่อสาธารณะ สิ่งที่เกิดขึ้นไม่ใช่แค่สัญญาณเตือนเรื่องเสรีภาพสื่อในไทย แต่คือภาพสะท้อนสถานการณ์สิทธิในเสรีภาพการแสดงออก ที่น่าเป็นห่วงของทั้งภูมิภาคและโลกของเรา”

“ขณะเดียวกัน ในประเทศเพื่อนบ้านอย่างเมียนมา ‘ไซ ซอว์ แต็ก’ ช่างภาพข่าว ถูกตัดสินจำคุกนานถึง 20 ปี โดยศาลทหาร เพียงเพราะบันทึกความจริงเกี่ยวกับผลกระทบจากพายุไซโคลน และระหว่างการคุมขัง เขายังต้องเผชิญทั้งการทรมาน การทำร้ายร่างกายและการถูกขังเดี่ยวในเรือนจำ”

“เมื่อการนำเสนอความจริงกลายเป็นความผิด คำถามต่อจากนี้คือเสรีภาพของสื่อจะอยู่ได้อย่างไร และใครจะยังกล้าสื่อสารเพื่อประโยชน์สาธารณะ แอมเนสตี้ยืนยันว่า ‘การนำเสนอข่าวไม่ใช่อาชญากรรม’ (Journalism is Not a Crime) และเรายังจะยืนหยัดเคียงข้างผู้ที่กล้าบอกเล่าความจริง เพราะนี่คือสิทธิของทุกคน” 

ไซ ซอว์ แต็ก คือช่างภาพข่าวชาวเมียนมาที่ถูกตัดสินจำคุกเป็นเวลา 20 ปี โดยเขาถูกจับกุมเมื่อเดือนพฤษภาคม 2566 ขณะปฏิบัติหน้าที่รายงานข่าวเกี่ยวกับผลกระทบจากพายุไซโคลนโมคาในรัฐยะไข่ ต่อมาเขาถูกสอบสวนและมีรายงานว่าถูกทุบตีระหว่างการควบคุมตัว และในเดือนกันยายน 2566 เขาถูกตัดสินโทษจำคุกโดยศาลทหารภายหลังการพิจารณาคดีที่ใช้เวลาเพียงวันเดียว 

สถานการณ์ดังกล่าวก่อให้เกิดความกังวลอย่างร้ายแรงเกี่ยวกับการคุมขังโดยพลการ สิทธิในการได้รับการพิจารณาคดีอย่างเป็นธรรม และข้อห้ามในการทรมาน การปฏิบัติที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม และย่ำยีศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ นอกจากนี้ การคุมขังนี้ถือเป็นการละเมิดสิทธิในเสรีภาพการแสดงออกที่เห็นได้ชัด เนื่องจากผู้สื่อข่าวและช่างภาพข่าวต้องปฏิบัติหน้าที่ได้โดยไม่ต้องหวาดกลัวต่อการถูกจับกุม การคุมขัง หรือการตอบโต้ 

ไซ ซอว์ แต็ก เป็นช่างภาพข่าวที่มุ่งมั่นถ่ายทอดประเด็นสิ่งแวดล้อมและสิทธิมนุษยชน ผ่านภาพที่สะท้อนชีวิตผู้คนในเมียนมา ทั้งสิทธิในเสรีภาพการแสดงออก การชุมนุมประท้วงโดยสงบ และสิทธิด้านสิ่งแวดล้อม ดังนั้น แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนลจึงขอเรียกร้องไปยังทางการเมียนมาให้ดำเนินการดังต่อไปนี้

1. ปล่อยตัว ไซ ซอว์ แต็ก โดยทันทีและอย่างไม่มีเงื่อนไข เนื่องจากเขาถูกคุมขังเพียงเพราะการใช้สิทธิมนุษยชนของเขาโดยสงบ 
2. สร้างหลักประกันว่าเขาจะได้รับการคุ้มครองจากการทรมานและการปฏิบัติที่โหดร้ายอื่นๆ และอนุญาตให้เข้าถึงการดูแลทางการแพทย์ที่เหมาะสม 
3. ยึดถือสิทธิในเสรีภาพการแสดงออกและการพิจารณาคดีอย่างเป็นธรรม ให้สอดคล้องกับมาตรฐานสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ