มาซาโกะ วากามิยะ : คุณยายวัย 91 ผู้ใช้เวลาเกษียณพัฒนาแอปฯ ด้วยความรัก แม้แต่ ‘ทิม คุก’ ยังขอกอด

คุณยายมาซาโกะ วากามิยะ (Masako Wakamiya) คืออดีตพนักงานธนาคารที่ทำงานอยู่ในวงการมาเกือบทั้งชีวิต 

แต่ในวัย 82 ปี เธอเป็นที่รู้จักในฐานะนักพัฒนาแอปพลิเคชันเกมสำหรับผู้สูงอายุที่มีชื่อว่า ‘Hinadan’ (ฮินะดัง) จนกลายเป็นแรงบันดาลใจครั้งใหญ่ให้กับเหล่าหนุ่มสาวรุ่นใหม่ 

คำว่า ‘ฮินะดัง’ มีที่มาจากแท่นวางตุ๊กตาแบบหลายชั้น ที่ใช้จัดแสดงตุ๊กตาจักรพรรดิและจักรพรรดินีจากยุคเฮอัน (ค.ศ. 794–1185) ในเทศกาลฮินะมัตสึริ (วันเด็กผู้หญิง) ของญี่ปุ่น ตัวเกมออกแบบมาให้ผู้เล่นคอยเรียงตุ๊กตาฮินะทั้ง 12 ตัวตามตำแหน่งและลำดับชั้นให้ถูกต้อง ซึ่งไม่มีขั้นตอนอะไรสลับซับซ้อน เพราะคุณยายตั้งใจอยากให้คนรุ่นราวคราวเดียวกับเธอได้มีเกมฝึกสมองสนุก ๆ ไว้เล่นในยามว่าง

ปัจจุบันในวัย 91 ปี คุณยายมาซาโกะยังคงใช้ชีวิตอย่างกระฉับกระเฉง และมีความทรงจำที่ดีเยี่ยมไม่ต่างจากวันวาน

เด็กสาวจากกรุงโตเกียว

คุณยายมาซาโกะเกิดเดือนเมษายน ปี 1935 ที่กรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น ช่วงเวลาแสนสงบก่อนที่สงครามโลกครั้งที่ 2 จะปะทุขึ้น เธอจำได้ว่าช่วงประถมศึกษาปีที่ 1 ต้องช่วยที่บ้านสร้างหลุมหลบภัยทางอากาศเอาไว้ตรงสวนหลังบ้าน สถานการณ์ที่ชวนอึดอัดใจเช่นนี้ หล่อหลอมให้เธอรักในการศึกษายิ่งกว่าสิ่งใด หลังสงครามสิ้นสุดลงคุณยายมาซาโกะก็จบการศึกษาจากโรงเรียนมัธยมในสังกัดมหาวิทยาลัยครุศาสตร์โตเกียว (Tokyo University of Education) ในเดือนมีนาคม 1954 ก็ได้เริ่มทำงานที่ธนาคารมิตซูบิชิในเดือนเมษายนปีเดียวกัน (ปัจจุบันคือ MUFG Bank) ก่อนจะเกษียณอายุจากธนาคารในปี 1997

แต่การทำงานในธนาคารสร้างความลำบากให้เธออยู่ไม่น้อย เพราะมือขวาใช้งานได้ไม่ดีนัก ซึ่งเป็นความผิดปกติที่ติดตัวมาตั้งแต่แรกเกิด ทำให้ทุกครั้งที่ต้องลงมือใช้ลูกคิดและนับธนบัตรจึงทำได้ไม่ถนัด แต่ไม่นานโลกก็เข้าสู่ช่วงเปลี่ยนผ่าน ธนาคารเปลี่ยนมาใช้เครื่องคิดเลขอิเล็กทรอนิกส์และเครื่องนับธนบัตร ชีวิตการทำงานของมาซาโกะจึงง่ายขึ้นเยอะ

ส่วนจุดเริ่มต้นของการเข้าสู่วงการนักพัฒนาแอปฯ เกิดขึ้นหลังเกษียณอายุเข้าไปแล้ว มาซาโกะในวัย 60 ปี ต้องใช้ชีวิตส่วนใหญ่อยู่ที่บ้าน ดูแลคุณแม่ที่แก่ชรา การอยู่ในวังวนเดิมทุกวัน ทำให้คุณยายเริ่มอยากจะทำอะไรบางอย่าง เพราะที่ผ่านมาเธอทำแต่งาน การอยู่บ้านเฉย ๆ จึงผิดวิสัยอยู่ไม่น้อย

“เมื่อเกษียณ ฉันเคยคิดว่าจะได้ใช้ชีวิตสบาย ๆ แต่ความคิดนั้นก็หายไป เพราะต้องกลับมาดูแลแม่ ทำให้แทบไม่ได้ออกจากบ้าน สิ่งที่ช่วยให้ฉันมีกำลังใจในช่วงเวลานั้นก็คือ ‘คอมพิวเตอร์’ โดย ในช่วงกลางทศวรรษ 1990 คนที่ซื้อคอมพิวเตอร์ส่วนใหญ่ยังเป็นเพียงผู้ที่คลั่งไคล้เทคโนโลยีหรือคนเนิร์ด ซึ่งต่างจากทุกวันนี้ที่มีหนังสือสอนและคอร์สพื้นฐานมากมาย ตอนนั้นฉันต้องเรียนรู้ทุกอย่างด้วยตัวเอง ถามคนที่มีความรู้ไปเรื่อย ๆ จนค่อย ๆ ใช้งานคอมพิวเตอร์เป็น”

คุณยายมาซาโกะเริ่มจากการซื้อคอมพิวเตอร์เครื่องแรกมาใช้งาน เพื่อพูดคุยกับเพื่อน ๆ และติดต่อกับโลกภายนอกไม่ให้เหงา เมื่อเวลาผ่านไป ยุคสมัยเปลี่ยนผ่านเข้าสู่ยุคสมาร์ตโฟน เธอสังเกตเห็นว่าแอปพลิเคชันส่วนใหญ่ในตลาด รวมถึงเกมต่าง ๆ ล้วนถูกออกแบบมาเพื่อคนรุ่นใหม่ ทั้งจังหวะการเล่นที่รวดเร็วและตัวหนังสือขนาดเล็ก ซึ่งไม่เป็นมิตรต่อผู้สูงอายุเอาเสียเลย เธอจึงลองไปคุยกับนักพัฒนาให้ช่วยสร้างเกมสำหรับคนแก่บ้าง แต่ก็ไม่เป็นผล หลายคนบอกว่าเขาไม่รู้ว่าผู้สูงอายุชอบเล่นเกมแบบไหม ความตั้งใจที่จะมีเกมที่ออกจากมือของนักพัฒนาจึงปิดฉากลง

แต่คุณยายมาซาโกะไม่ยอมแพ้ ในทางกลับกัน เธอกลับมีไอเดียหนึ่งขึ้นมาในหัว ในเมื่อไม่มีใครรู้ความต้องการของคนแก่ งั้นเธอในฐานะคนแก่จะเป็นคนสร้างเกมขึ้นมาเอง!

คุณยายนักพัฒนาแอปฯ 

ถึงจะมีใจอยากสร้างเกมสำหรับคนรุ่นเดียวกันมากแค่ไหน แต่การเรียนเขียนโปรแกรมคอมพิวเตอร์ในวัย 80 กว่าปีไม่ใช่เรื่องง่าย คุณยายต้องเรียนรู้ภาษา Swift ผ่านการวิดีโอคอลคุยกับครูสอนเขียนโค้ดที่อยู่ห่างออกไปหลายร้อยกิโลเมตร และอาศัยความอดทนอย่างหนักในการทำความเข้าใจคำศัพท์ทางเทคนิค จนในที่สุดเกม ‘Hinadan’ ก็เสร็จสมบูรณ์และปล่อยให้ดาวน์โหลดบน App Store ได้สำเร็จในปี 2016 

และนั่นได้ปูทางให้เธอเป็นที่รู้จักระดับโลก ถึงขนาดที่ Apple ส่งอีเมลเชิญไปร่วมงานในปี 2017 และได้พูดคุยกับ ‘ทิม คุก’ (Tim Cook) ซีอีโอของ Apple อีกด้วย

“เกมนี้มีวิธีเล่นง่ายมาก เพียงจัดเรียงตุ๊กตาฮินะบนแท่นวางหลายชั้นให้ถูกต้อง แต่กลับได้รับความสนใจจากสื่อเยอะมาก จนวันหนึ่งฉันได้รับอีเมลจากสำนักงานใหญ่ของ Apple ในสหรัฐฯ แจ้งว่าซีอีโอของบริษัทต้องการพบฉัน นั่นทำให้ฉันได้เข้าร่วมงาน Apple Worldwide Developers Conference (WWDC) และได้พบกับ ทิม คุก”

คุณยายมาซาโกะให้สัมภาษณ์ผ่านทางเว็บไซต์ Hitachi Global ก่อนที่เธอจะเล่าเสริมอีกว่า เธอได้คุยกับทิม คุก ถึงปัญหาของผู้สูงวัย และชายตรงหน้าก็พร้อมรับฟัง 

“ฉันเล่าให้เขาฟังว่าหน้าจอคอมพิวเตอร์และอุปกรณ์ต่าง ๆ ในปัจจุบันใช้งานค่อนข้างยากสำหรับผู้สูงอายุ เขาตอบฉันว่า "ได้เลย เดี๋ยวผมจะจัดการเรื่องนี้เอง" ก่อนจะเข้ามากอดฉันแน่น ๆ อีกด้วย”

นี่คงเป็นความฝันสูงสุดของนักพัฒนาแอปฯ หลายคนที่อยากจะไปเจอกับซีอีโอของ Apple โดยตรง และคุณยายก็ทำได้สำเร็จ นอกจากทิม คุก แล้วในปี 2021 คุณยายยังได้ร่วมพูดคุยกับ ‘ออเดรย์ ถัง’ (Audrey Tang) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลของไต้หวัน เพื่อแลกเปลี่ยนมุมมองเกี่ยวกับเทคโนโลยีและการสร้างสังคมดิจิทัลที่ทุกคนสามารถเข้าถึงได้อย่างเท่าเทียม

คุณยายยังมีส่วนร่วมในการก่อตั้ง Mellow Club แพลตฟอร์มออนไลน์ที่เปิดพื้นที่ให้ผู้สูงอายุได้สื่อสาร แลกเปลี่ยนความรู้ และสร้างเครือข่ายระหว่างกัน

ก้าวข้ามทุกข้อจำกัดด้วยเทคโนโลยี

แม้ร่างกายจะร่วงโรยไปตามวัย แต่คุณยายมาซาโกะกลับมองเห็นข้อดีของเทคโนโลยีที่จะเข้ามาเติมเต็มข้อจำกัดของมนุษย์

“เวลาสัมภาษณ์หรือพูดคุยกับคนอื่น ฉันต้องใช้เครื่องช่วยฟังจึงจะได้ยินคำถาม สายตาก็แย่ลง ทำให้มองหน้าจอสมาร์ตโฟนที่มีตัวอักษรเล็ก ๆ ไม่ค่อยเห็น แต่ข้อจำกัดเหล่านี้สามารถเอาชนะได้ด้วยเทคโนโลยีค่ะ เช่น ลำโพงอัจฉริยะที่ใช้ AI อันนี้เป็นอะไรที่มีประโยชน์มาก เราสามารถสั่งค้นหาข้อมูลในอินเทอร์เน็ต สั่งปิดไฟ หรือทำสิ่งต่าง ๆ ได้ แม้ในเวลาที่มือไม่ว่าง

“ใน Mellow Club มีเพื่อนของฉันหลายคนเป็นโปรแกรมเมอร์ บางคนเริ่มมองตัวอักษรและสีเล็ก ๆ ในโค้ดไม่ชัดแล้ว ฉันหวังว่าในอนาคต นักพัฒนาซอฟต์แวร์จะให้ความสำคัญกับการเข้าถึง (Accessibility) ของเครื่องมือดิจิทัลมากขึ้น เพราะวันหนึ่งนักพัฒนาเองก็ต้องกลายเป็นผู้สูงอายุเช่นกัน”

นอกจากนี้ คุณยายยังเคยขึ้นเวทีระดับโลกอย่าง TEDxTokyo และร่วมบรรยายที่องค์การสหประชาชาติ (United Nations) ในปี 2018 เพื่อผลักดันให้ผู้สูงอายุสามารถเข้าถึงเทคโนโลยีดิจิทัลได้อย่างเท่าเทียม

“เมื่อผู้สูงอายุมีทักษะด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (ICT Literacy) พวกเขาจะสามารถสร้างพื้นที่ของตัวเองขึ้นมาได้ และเมื่อใช้เครือข่ายสังคมออนไลน์ ก็จะสามารถเชื่อมโยงกับครอบครัว เพื่อน และผู้คนจากต่างประเทศที่อยู่ห่างไกลได้ นั่นคือสิ่งที่ทำให้ฉันมีความสุข”

แบรดลีย์ เชอร์แมน (Bradley Schurman) ผู้เขียนหนังสือ The Super Age ได้กล่าวชื่นชมคุณยายว่า “มาซาโกะคือแรงบันดาลใจของผู้คนทุกวัย โดยเฉพาะผู้ที่ต้องการใช้ชีวิตยืนยาวอย่างมีเป้าหมาย เธอพิสูจน์ให้เห็นว่าความอยากรู้อยากเห็นไม่เคยเสื่อมถอยไปตามอายุ”

ด้วยความตั้งใจที่อยากแบ่งปันโลกคอมพิวเตอร์ให้ผู้สูงอายุคนอื่น ๆ ได้สัมผัส คุณยายมาซาโกะจึงเดินหน้าเปิดคอร์สสอนการใช้คอมพิวเตอร์ให้กับผู้สูงวัยมาโดยตลอด เพราะเธอถือคติว่าอย่าปิดประตูแห่งการเรียนรู้ แต่ให้เปิดใจรับกับทุกความเปลี่ยนแปลงที่เข้ามาอยู่เสมอ

“ความอยากรู้อยากเห็นทำให้ฉันรีบกระโดดเข้าไปลองสิ่งใหม่ ๆ ฉันไม่เคยสร้างกำแพงปิดกั้นตัวเองจากโลกที่ไม่คุ้นเคย… 

“ตอนที่ฉันอายุ 60 ปี โลกของฉันกว้างขึ้น ราวกับมีปีกบินได้เลย”

ความล้มเหลวคือปุ๋ยที่ช่วยให้ดอกไม้ผลิบาน

ในโลกการทำงานยุคปัจจุบันที่เราต้องร่วมงานกับผู้คนหลากหลายวัยและหลากวัฒนธรรม คุณยายมาซาโกะได้ฝากแง่คิดไว้ว่า ท้ายที่สุดแล้วพวกเราทุกคนก็คือมนุษย์เหมือนกัน ล้วนรู้สึกหนาวในฤดูหนาว ร้อนในฤดูร้อน มีความรักครอบครัว รักในเพื่อนพ้อง และมีสิ่งที่เหมือนกันอีกมากมาย เมื่อเราเริ่มมองจากสิ่งที่เหมือนกัน เราก็จะเข้าใจความแตกต่างของกันและกัน และสามารถทำงานร่วมกันได้

สิ่งสำคัญคือการแบ่งปันสิ่งที่มีร่วมกัน พร้อมกับเรียนรู้ที่จะยอมรับในความต่าง และหัดบอกความรู้สึกของตัวเองให้อีกฝ่ายได้รับรู้ตรง ๆ

“ฉันอยากให้ผู้สูงอายุทั่วโลกเลิกพูดว่า 'ฉันแก่เกินไปแล้ว' แล้วหันมาลองทำสิ่งใหม่ ๆ โดยไม่ต้องกลัวความล้มเหลว เพราะต่อให้ล้มเหลว มันก็ไม่ได้สร้างความเดือดร้อนให้ใคร และอย่างน้อยคุณก็จะได้สัมผัสโลกใบใหม่ ได้เรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ มีหลายอย่างที่เราเรียนรู้ได้จากความล้มเหลว ความล้มเหลวคือปุ๋ยที่ช่วยให้ดอกไม้ผลิบาน

“ในอดีต มนุษย์มีอายุเฉลี่ยเพียงประมาณ 50 ปี แต่ทุกวันนี้อายุขัยอาจยืนยาวถึง 100 ปี ดังนั้น ฉันอยากให้ทุกคนเลิกยึดติดกับตัวเลขอายุ และออกไปใช้ชีวิตอย่างอิสระตามแบบที่ตัวเองต้องการกันเถอะ”

 

เรื่อง : วันวิสาข์ โปทอง

ภาพ : 

ภาพหลักแคปหน้าจอจากวิดีโอ Great Big Story 

ภาพด้านหลังทางซ้ายมือแคปหน้าจอจาก TEDx 

ภาพคุณยายมาซาโกะกับทิม คุก แคปหน้าจอจากช่องยูทูป @matsumlab

 

อ้างอิง

After Learning to Code at 81, She Made a Game for Fellow Seniors. 

87-year-old App Developer on Creating an Age-inclusive Workplace. 

Game App Developer in Her 80s Opens ICT World for Fellow Seniors. 

INTERVIEW | Masako Wakamiya, the Oldest App Developer in the World. 

Japan's 'golden coder' making games apps aged 82. 

Masako Wakamiya. 

Meet the 84-year-old Japanese app developer who inspired Tim Cook. 

Now is the time to get your own wings | Masako Wakamiya | TEDxTokyo.